Giới thiệu
Xuân Quỳnh là nữ sĩ nổi bật của nền thơ Việt Nam hiện đại, được biết đến qua hai mảng sáng tác chính là thơ viết về chiến tranh và thơ tình yêu. Thơ của bà được nhận xét là chân thật trong xúc cảm và tự nhiên trong nghệ thuật thi ca.
Quá trình hoạt động và sự nghiệp
Từ đầu chặng đường cầm bút, Xuân Quỳnh đã thể hiện một cái tôi trữ tình đẹp đẽ và sâu sắc. Bà từng tâm sự về nghiệp thơ: “Vì thích thú. Làm văn học cảm thấy như mình được sống thêm một cuộc đời nữa. Vì uất ức. Khi mới vào nghề bị xô đẩy, bị khinh rẻ nên tôi phải quyết sống. Mà sống tức là phải viết”.
Thời kỳ không lực Mỹ đánh phá rộng ra miền bắc, hễ có cơ hội đi thực tế là bà lại lên đường: khi lên vùng đồi núi Bắc Giang, khi về đồng ruộng Thái Bình, hay vào vùng biển Thanh Hóa. Trong hoàn cảnh đó, bà viết được bài thơ Sóng, khiến bạn đọc và những người quan tâm ngạc nhiên bởi bút lực sâu và mạnh hơn trước nhiều. Bài thơ Sóng được nhiều người yêu thơ khi đó chép vào sổ tay và chép gửi cho nhau như một món quà tình cảm.
Hai năm 1969 và 1970, Xuân Quỳnh lặn lội vào tuyến lửa Quảng Bình, Vĩnh Linh nhiều tháng trời. Bài Gió Lào cát trắng viết năm 1969 trình bày một thân phận trên miền quê cát trắng, có chiều sâu đời sống kháng chiến.
Trước năm 1973, bà đã có thơ tình thật hay, như bài Sóng và đặc biệt là bài Thuyền và biển. Bài Thơ ra đời, lập tức được bạn đọc và đồng nghiệp tán thưởng, sau đó được phổ nhạc và ca khúc này cũng được thính giả hết sức yêu mến. Nhiều bạn đọc và những người quan tâm coi Thuyền và biển là điểm sáng chói trong những thành công của thơ Xuân Quỳnh.
Năm 1973, nữ sĩ Xuân Quỳnh cùng nhà thơ Lưu Quang Vũ xây dựng một gia đình mới. Đây là một bước ngoặt lớn trong đời sống cũng như đời thơ Xuân Quỳnh. Đến chặng này, hiện rõ một Xuân Quỳnh hiền thảo, yêu tha thiết. Những người biết chút ít về đời tư của bà, đọc bài thơ Tự hát, là biết bà viết về Lưu Quang Vũ. Bài Tự hát được đánh giá là bài thơ tình rất hay của Xuân Quỳnh và cũng là bài thơ tình thật hay của thơ Việt Nam hiện đại.
Sau hai tập thơ đầu in chung, bà có thêm các tập Gió Lào cát trắng (1974), Sân ga chiều em đi (1984), Tự hát (1984), Lời ru trên mặt đất (1987), Hoa cỏ may (1989). Bà còn viết một số tập thơ và truyện cho thiếu nhi.
Thơ Xuân Quỳnh nhất quán suốt đời với sự chân thật trong xúc cảm và hết sức tự nhiên trong nghệ thuật thi ca. Một nhà phê bình văn học nhận xét: “Thơ Xuân Quỳnh tự nhiên, như đã là phụ nữ thì phải sinh con, đẻ cái vậy”.
Cột mốc chính
- Viết bài thơ Sóng trong thời kỳ không lực Mỹ đánh phá rộng ra miền bắc.
- Năm 1969 và 1970, vào tuyến lửa Quảng Bình, Vĩnh Linh nhiều tháng trời.
- Năm 1969, viết bài Gió Lào cát trắng.
- Trước năm 1973, viết bài Thuyền và biển.
- Năm 1973, xây dựng gia đình mới cùng nhà thơ Lưu Quang Vũ.
- Các tập thơ: Gió Lào cát trắng (1974), Sân ga chiều em đi (1984), Tự hát (1984), Lời ru trên mặt đất (1987), Hoa cỏ may (1989).
Xuân Quỳnh qua đời cùng Lưu Quang Vũ và đứa con của anh chị, bởi tai nạn giao thông.