Cúng 100 ngày
Còn gọi: Tốt khốc, Bách nhật, Trăm ngày, Thôi khóc, Văn khấn 100 ngày
- Tang ma
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Theo tục, tuần trăm ngày gọi là tốt khốc, nghĩa là từ đó thôi khóc, thôi cúng cơm hai buổi mỗi ngày. Bài khấn phổ biến dùng chung với lễ 49 ngày.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Ngày thứ 100 kể từ ngày mất; có nơi tính đủ 3 tháng 10 ngày từ ngày táng
- Cúng ai
- Người mới mất; tiên linh và các thần thờ trong nhà cùng chứng giám
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
Khác
- Mâm lễ (lễ vật không nêu món)
Cả nước
Dân gian
- Làm lúc nào
- Tuần 100 ngày (tốt khốc, nghĩa là thôi khóc)
- Đặt lễ ở đâu
- Trước linh vị người mất tại nhà
- Ai cúng
- Con trai trưởng hoặc cháu đích tôn
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Khác | |
| Lễ vật kể trong lời khấn | Bài khấn để chỗ cho gia chủ tự kể |
Phật giáo
- Làm lúc nào
- Sau 49 ngày tới 100 ngày
Dân gian
- Làm lúc nào
- Mỗi ngày hai buổi sớm và chiều, từ sau lễ thành phục tới tuần tốt khốc (100 ngày)
- Đặt lễ ở đâu
- Linh tọa; nhà đại gia rước hồn bạch từ linh sàng ra linh tọa
- Ai cúng
- Con cháu trong nhà
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Đồ vật | ||
| Chậu nước, khăn mặt, cau trầu buổi sáng | Chay | Phụng như khi người còn sống |
| Khác | ||
| Cơm, canh, vài món theo bữa ăn của nhà | ||
| Trà, rượu, nước | ||
| Hương, đèn, nước, trà hoặc rượu | Chay | |
Miền Nam
Nam Bộ (nguồn không nói rõ hơn), Dân gian
- Làm lúc nào
- Mỗi ngày hai hoặc ba bữa sau khi an táng, tới lễ tốt khốc 100 ngày
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Khác | |
| Cơm cúng hằng ngày | Phải có |
| Cỗ bàn trọng hậu hơn vào ngày sóc, vọng | Gọi là cúng tuần |
Nghi thức
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Tế lễ một tiệc
- Từ đó thôi cúng cơm hai buổi mỗi ngày và thôi khóc bất thời
Dùng chung cả nước, Phật giáo
- Theo hướng dẫn của Phật giáo, hết 49 ngày đã có thể giải bàn vong, không nhất thiết chờ hết 100 ngày
- Có nơi làm lễ xả tang vào kỳ bách nhật
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Buổi sáng bưng chậu nước, khăn mặt, cau trầu vào chỗ giường nằm, khóc ba tiếng, rước hồn bạch ra linh tọa rồi dâng cúng
- Buổi tối dâng cúng xong rước vào linh sàng, buông màn đắp chăn
- Tới tuần tốt khốc tế một tiệc rồi thôi cúng hai buổi
Nam Bộ (nguồn không nói rõ hơn), Dân gian
- Tang chủ cúng cơm hằng ngày, gọi là lễ hiến thực
- Mùng một và rằm dọn cỗ lớn hơn (cúng tuần)
- Dứt hiến thực sau 100 ngày, dịp tốt khốc
Lưu ý
- Theo Báo Giác Ngộ, có gia đình giữ bàn thờ linh tới lễ bách nhật, tiểu tường hay đại tường mới xả tang và đưa di ảnh lên bàn thờ gia tiên
Kiêng kỵ
- Lễ vậtTheo hướng dẫn của Phật giáo dẫn kinh Địa Tạng, việc cúng tế cho người mất kỵ sát sinh; cúng thì dùng đồ chay, hương, hoa, sữa, bánh và trái cây
Phong tục
Sách Gia lễ giản yếu kể thứ tự các lễ tang: táng xong đến ngày thứ ba làm lễ ngu, sau khi mất trăm ngày làm lễ tốt khốc, giỗ đầu làm lễ tiểu tường, giỗ hết làm lễ đại tường.
Theo hướng dẫn của Phật giáo về nghi thức tang lễ truyền thống, ngày trước hương linh đưa về nhà phải được thờ bàn riêng trong hai năm hoặc ít nhất 100 ngày rồi mới nhập vào bàn thờ chung với tổ tiên; lễ xả tang có thể làm vào kỳ bách nhật, một năm, hai năm hay ba năm.
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Tính 100 ngày từ đâu: chính văn Gia lễ giản yếu và nhiều hướng dẫn hiện nay tính từ ngày mất; lời chú của Gia lễ giản yếu nói tục ta thường tính từ khi táng trở đi đủ 3 tháng 10 ngày.
- Cúng cơm tới bao giờ: sách Việt Nam phong tục và một số hướng dẫn văn khấn nói tới 100 ngày; hướng dẫn của Phật giáo trả lời theo tinh thần đạo Phật chỉ cần cúng tới hết 49 ngày.
Hỏi đáp
Cúng 100 ngày gọi là lễ gì?
Lễ 100 ngày gọi là lễ Tốt khốc, còn gọi là lễ bách nhật. Phan Kế Bính (1915) giải nghĩa: một trăm ngày là tuần tốt khốc, nghĩa là đến bấy giờ mới thôi khóc.
Cúng 100 ngày tính từ ngày mất hay ngày chôn?
Thường tính ngày thứ 100 kể từ ngày mất, như chính văn sách Gia lễ giản yếu và các bài văn khấn. Lời chú của Gia lễ giản yếu ghi tục ta thường tính từ khi táng trở đi đủ 3 tháng 10 ngày thì làm lễ này.
Cúng 100 ngày cúng chay hay mặn?
Hướng dẫn của Phật giáo, dẫn kinh Địa Tạng, cho rằng việc cúng tế cho người mất kỵ sát sinh, cúng thì dùng đồ chay, hương, hoa, sữa, bánh và trái cây. Đó là quan niệm của nhà Phật.
Cộng đồng và vùng
Đọc thêm về cúng 100 ngày
Nguồn
- Việt Nam phong tục, thiên I chương IX Tang ma (vi.wikisource.org)
- Gia lễ giản yếu, phần Lễ tang (vi.wikisource.org)
- Văn khấn trong lễ tang (vankhan.vn)
- Cúng cơm và thắp hương làm sao cho đúng? (giacngo.vn)
- Sau 49 ngày, có cần để bàn vong và cúng cơm hàng ngày? (phatgiao.org.vn)
- Nghi thức tang lễ theo truyền thống Phật giáo (phatgiao.org.vn)
- Việc cúng 49 ngày cho người quá vãng có ý nghĩa gì? (phatgiao.org.vn)
- Sự hỗn dung văn hóa trong tín ngưỡng thờ cúng tổ tiên ở Nam bộ (giacngo.vn)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở