Cúng rằm tháng Bảy
Còn gọi: Tết Trung nguyên, Vu Lan, Xá tội vong nhân, Lễ Vu Lan, Cúng chúng sinh, Cúng cô hồn, Cúng thí thực, Văn khấn rằm tháng Bảy
- Tiết lễ trong năm
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Theo tục, rằm tháng Bảy các gia đình cúng thần linh, cúng gia tiên và bày một mâm ngoài sân cúng cô hồn (miền Bắc gọi cúng chúng sinh). Phần cúng cô hồn khác nhau rõ giữa hai miền về ngày, lễ vật và cách làm.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Rằm tháng Bảy âm lịch; cúng chúng sinh có thể làm từ mùng một tới rằm; ở miền Nam người buôn bán còn cúng cô hồn mùng 2 và 16 hằng tháng
- Năm nay (2026)
- Năm sau (2027)
- Cúng ai
- Thần linh; gia tiên; cô hồn, chúng sinh không nơi nương tựa
- Nơi cúng
- Bàn thờ Phật, Bàn thờ gia tiên, Sân, ngoài trời, Trước cửa nhà, Nơi làm ăn
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
.jpg){kind=link}
Cả nước
- Làm lúc nào
- Rằm tháng Bảy; cúng chúng sinh làm được từ mùng 1 tới 15, sau 12 giờ trưa
- Đặt lễ ở đâu
- Trong nhà: ban thờ Phật, thần linh, gia tiên; cúng chúng sinh bày ngoài trời
- Ai cúng
- Gia chủ
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Món chay | |||
| Mâm cơm chay hoặc mâm ngũ quả cúng Phật | Chay | ||
| Bỏng ngô, khoai lang luộc, ngô luộc, sắn luộc, bánh kẹo | Chay | ||
| Khác | |||
| Mâm cúng thần linh, gia tiên | Nhiều nhà cúng mặn | ||
| Vàng mã | |||
| Tiền vàng | từ 15 lễ | ||
| Quần áo chúng sinh | 20 tới 50 bộ | ||
| Hoa | |||
| Hoa, quả | 5 loại, 5 màu | Chay | |
| Gạo, muối | |||
| Cháo, mâm gạo muối | 5 bát, 5 đôi đũa hoặc thìa | Chay | Nếu cúng cháo |
Miền Bắc
- Làm lúc nào
- Dồn vào rằm tháng Bảy, đôi khi mùng 1 tháng Bảy
- Đặt lễ ở đâu
- Trước cửa nhà, ngoài trời
- Ai cúng
- Gia chủ
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Xôi, bánh | ||
| Cháo loãng (cháo hoa) | Chay | Phải có |
| Phẩm oản | Chay | |
| Cơm vắt, bỏng, bánh kẹo cắt nhỏ | Chay | |
| Món chay | ||
| Khoai lang luộc, ngô luộc, vài khúc mía | Chay | |
| Vàng mã | ||
| Tiền trần, quần áo chúng sinh bằng giấy | ||
Miền Nam
- Làm lúc nào
- Trong tháng Bảy: bất kỳ ngày nào từ mùng 2 tới trước rằm; người buôn bán còn cúng mùng 2 và 16 hằng tháng, sau 12 giờ trưa hoặc chiều tối
- Đặt lễ ở đâu
- Ngoài sân, vỉa hè, hành lang trước nhà hay trước cửa hàng; người khấn quay mặt ra đường
- Ai cúng
- Gia chủ, chủ cửa hàng
| Lễ vật | Số lượng | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|---|
| Món mặn | |||
| Heo quay | Mặn | Mâm tháng Bảy | |
| Xôi, bánh | |||
| Cháo trắng nấu loãng | 12 chén hoặc 1 tô lớn | Chay | |
| Đường thẻ | 12 cục | Chay | |
| Bánh, kẹo, bắp rang, xôi, chè, trái cây | Chay | ||
| Trà, rượu, nước | |||
| Nước | 3 ly nhỏ | Chay | |
| Hương, đèn, nến | |||
| Nhang, nến | 3 cây nhang, 2 cây nến | ||
| Gạo, muối | |||
| Muối hột, gạo | Chay | Phải có | |
| Quả | |||
| Mía | Chay | Để nguyên vỏ hoặc chặt khúc chừng 15 cm | |
| Đồ vật | |||
| Tiền lẻ | Rải cùng muối gạo | ||
Nghi thức
Dùng chung cả nước, Dân gian
- KhấnCúng Phật
- KhấnCúng thần linh
- KhấnCúng gia tiên
- KhấnCúng thí thực cô hồn (cúng chúng sinh) ngoài trời
- Phóng sinh, tùy nhà
Miền Bắc, Dân gian
- Bày lễBày lễ vào nong, nia, mẹt hay mâm
- KhấnKhấn
- Hoá vàngHương tàn thì hóa vàng mã, vãi gạo muối ra xa
Miền Nam, Dân gian
- Bày lễBày mâm ngoài trời
- KhấnThắp nhang rồi mới đọc văn khấn
- Hoá vàngHương tàn thì hóa vàng mã, rải gạo muối ra tám hướng
- Trẻ em và người quanh đó "giật cô hồn" (lấy đồ trên mâm)
- Khấn xong đi thẳng vào nhà
Kiêng kỵ
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Lễ vậtMâm chúng sinh không cúng xôi, gà (theo nguồn)
- Việc làmKhông phóng sinh rùa tai đỏ
Miền Nam, Dân gian
- Nơi chốnKhông cúng trong nhà
- Việc làmKhông mang đồ đã cúng vào nhà
- Không ngoái đầu lại sau khi rải muối gạo
Phong tục
Rằm tháng Bảy còn gọi Tết Trung nguyên. Phan Kế Bính (1915) ghi người Việt theo sách Phật cho đó là ngày vong nhân xá tội; nhiều nhà mua vàng mã cúng gia tiên, nhà có người mới mất đốt mã làm chay vào hôm ấy.
Ngày này trùng lễ Vu Lan của nhà Phật. Ngoài cúng gia tiên, nhiều gia đình bày cỗ ngoài sân cúng cô hồn, chúng sinh (dân gian còn gọi là cúng cháo) để bố thí cho các vong không nơi thờ cúng.
Hỏi đáp
Cúng rằm tháng Bảy vào ngày nào?
Lễ chính vào rằm (15) tháng Bảy âm lịch, còn gọi Tết Trung nguyên, trùng lễ Vu Lan của nhà Phật. Phần cúng chúng sinh, cô hồn ngoài trời được làm trong khoảng từ mùng 1 tới 15 tháng Bảy.
Cúng chúng sinh cần chuẩn bị những gì?
Hướng dẫn của Phật giáo kể: tiền vàng từ 15 lễ trở lên, quần áo chúng sinh 20 đến 50 bộ, hoa quả 5 loại 5 màu, bỏng ngô, khoai lang, ngô, sắn luộc, bánh kẹo, tiền lẻ; cúng thêm cháo thì thêm mâm gạo muối. Mâm cúng cô hồn thường có hương, đèn, gạo, muối, nước và món cháo loãng.
Cúng chúng sinh mấy bát cháo?
Hướng dẫn cúng chúng sinh tại nhà của Phật giáo ghi nếu cúng cháo thì thêm mâm gạo muối kèm 5 bát, 5 đôi đũa hoặc thìa; hướng dẫn cúng cô hồn ngày 16 hằng tháng, cũng của Phật giáo, ghi 12 chén cháo trắng nấu loãng hoặc 1 tô lớn.
Cúng cô hồn mùng 2 và 16 là cúng gì?
Đó là lệ cúng cô hồn hằng tháng: theo báo Pháp Luật TP.HCM, người làm ăn buôn bán, tài xế cúng cô hồn vào mùng 2 và 16 âm lịch mỗi tháng, và dịp cúng cô hồn lớn nhất là rằm tháng Bảy.
Những điều kiêng kỵ khi cúng cô hồn là gì?
Hướng dẫn của Phật giáo ghi: mâm cúng cô hồn bày ngoài trời hay ngoài hành lang, không cúng trong nhà; cúng xong không đem đồ vừa cúng vào nhà; mâm chúng sinh không cúng xôi, gà.
Cộng đồng và vùng
Đọc thêm về cúng rằm tháng Bảy
Nguồn
- Bài cúng rằm tháng 7 âm lịch tại nhà (phatgiao.org.vn)
- Văn khấn Tết Trung nguyên, ngày 15 tháng 7 (vankhan.vn)
- Vì sao lại phải cúng cô hồn? (Pháp Luật TP.HCM, đăng trên tuoitre.vn)
- Văn khấn, văn cúng cô hồn ngày 16 âm lịch hàng tháng (phatgiao.org.vn)
- Cúng cô hồn miền Nam và miền Bắc (docungtamlinh.com.vn)
- Cúng cô hồn hàng tháng, bài văn khấn (docungtamlinh.com.vn)
- Việt Nam phong tục, mục XII Tứ thời tiết lạp, Phan Kế Bính, 1915 (vi.wikisource.org)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở