Cúng rằm tháng Tám, Tết Trung thu
Còn gọi: Tết trông trăng, Rằm tháng 8, Tết đoàn viên
- Tiết lễ trong năm
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Theo tục, rằm tháng Tám các nhà làm cỗ cúng gia tiên, trên mâm bao giờ cũng có bánh nướng, bánh dẻo và hoa quả mùa thu; tối đến bày cỗ trông trăng, trẻ em rước đèn, phá cỗ.
Tóm tắt
- Làm ngày nào
- Rằm tháng Tám âm lịch; cúng gia tiên ban ngày, bày cỗ trông trăng buổi tối
- Năm nay (2026)
- Năm sau (2027)
- Cúng ai
- Thần linh trong nhà (Thổ công); gia tiên nội ngoại; tiền chủ, hậu chủ
- Nơi cúng
- Bàn thờ gia tiên, Sân, ngoài trời
Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Mâm cúng
Hương, đèn, nến
- Hương (nhang)
- Đèn thờ
- Nến (đèn cầy)
Hoa
- Hoa tươi
Trà, rượu, nước
- Rượu trắng
- Trà
- Nước sạch
Quả
- Chuối
- Mãng cầu (na)
- Hồng
- Bưởi
Xôi, bánh
- Bánh Trung thu
- Cốm
- Xôi
- Chè
Trầu cau
- Trầu cau
Gạo, muối
- Gạo
- Muối
Vàng mã
- Tiền vàng (giấy tiền vàng bạc)
Khác
- Mâm cơm
Cả nước
- Làm lúc nào
- Rằm tháng Tám; cúng gia tiên ban ngày, bày cỗ trông trăng buổi tối. Các nguồn gợi ý giờ khác nhau
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Xôi, bánh | ||
| Bánh nướng, bánh dẻo | Nhiều hướng dẫn ghi bao giờ cũng phải có | |
| Xôi, chè | Chay | Nhà chu đáo nấu thêm |
| Quả | ||
| Cốm, chuối, na, hồng, bưởi | Chay | |
| Hương, đèn, nến | ||
| Hương, hoa, đèn, nến | ||
| Khác | ||
| Mâm cơm cúng mặn hoặc chay | Tùy điều kiện từng nhà | |
| Trà, rượu, nước | ||
| Trầu cau, tiền vàng, rượu, trà, nước, gạo, muối | Chay | |
Miền Bắc
Hà Nội, Dân gian
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Quả | ||
| Mâm ngũ quả: chuối, bưởi, đào, hồng, quýt | Chay | Nải chuối đặt dưới cùng, bưởi ở giữa; có nhà thay bưởi bằng phật thủ |
| Cốm, hồng, bưởi | Chay | |
| Xôi, bánh | ||
| Hộp bánh Trung thu đặt lên bàn thờ tổ tiên | Chọn khoảng 10 ngày trước rằm, cũng là hộp bánh phá cỗ đêm rằm | |
Miền Trung
Hội An, Huế, Dân gian
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Quả | ||
| Mâm ngũ quả bày đơn giản: đu đủ, xoài, mãng cầu, sung, chuối | Chay | |
| Khác | ||
| Mâm cỗ đón trăng | Bài báo tả ở Huế | |
Miền Nam
| Lễ vật | Chay, mặn | Ghi chú |
|---|---|---|
| Quả | ||
| Mâm ngũ quả không dùng chuối làm quả chính; đặt dưa hấu, bưởi da xanh ở giữa | Chay | Có nhà dùng ba quả dừa làm chân đế |
Nghi thức
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Bày lễBan ngày làm cỗ cúng gia tiên, Thổ công
- Bày lễChập tối bày cỗ bánh trái trông trăng
- Hoá vàngHương cháy chừng một phần ba đến một nửa thì hoá vàng mã (nếu có)
- Thụ lộcCả nhà phá cỗ, trẻ em rước đèn
Miền Bắc, Hà Nội, Dân gian
- Biếu bánh các bậc trưởng thượng trong họ trước
- Bày lễĐặt hộp bánh lên bàn thờ tổ tiên
- Thụ lộcĐêm rằm cả nhà phá cỗ dưới trăng
Lưu ý
- Thay thế khi thiếuTheo Báo Đại Đoàn Kết, nhà ít điều kiện, ít thời gian có thể chỉ chuẩn bị hoa quả, bánh kẹo đơn giản để thắp hương sáng ngày rằm
Kiêng kỵ
- Lễ vậtBáo VietNamNet ghi tránh chọn quả có gai như chôm chôm, mít hay quả mùi quá nồng như sầu riêng cho mâm ngũ quả Trung thu
Phong tục
Có hướng dẫn ghi Tết Trung thu thuở đầu là tết của người lớn: ban ngày làm cỗ cúng tổ tiên, Thổ Công, tối bày cỗ ngọt bánh trái để ngắm trăng; dần dần nó trở thành tết của trẻ em.
Phan Kế Bính (1915) ghi Tết Trung thu thường gọi là Tết trẻ con: tối bày cỗ thưởng nguyệt, đầu cỗ là bánh mặt trăng, trẻ con rước đèn, rước sư tử.
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Giờ cúng: Báo Đại Đoàn Kết ghi theo kinh nghiệm dân gian cúng sáng sớm tốt hơn trưa hay chiều; Báo Văn Hóa gợi ý giờ Thìn, Tỵ, Mùi và cho phép cúng sớm từ 13, 14; có hướng dẫn ghi cỗ bày trên ban thờ lúc chập tối
Hỏi đáp
Cúng Trung thu ngày 14 hay 15?
Lễ cúng Trung thu làm vào rằm (15) tháng Tám âm lịch. Báo Đại Đoàn Kết ghi ở một vài địa phương hoạt động đón Trung thu kéo dài từ đêm 14 tới hết ngày 15, và Báo Văn Hóa ghi nhà bận có thể cúng sớm từ ngày 13, 14.
Cúng Trung thu lúc mấy giờ?
Ý kiến không thống nhất: theo kinh nghiệm dân gian được Báo Đại Đoàn Kết ghi lại, cúng sáng sớm tốt hơn trưa hay chiều; có hướng dẫn ghi cỗ bày trên ban thờ lúc chập tối khi trăng lên. Nhiều nhà cúng gia tiên ban ngày rồi tối bày cỗ trông trăng.
Cúng Trung thu gồm những gì?
Mâm cúng gia tiên Trung thu bao giờ cũng có bánh nướng, bánh dẻo, cùng cốm, chuối, na, hồng, bưởi, hương, hoa, đèn, nến; nhà chu đáo nấu thêm xôi, chè hay một mâm cơm.
Mâm ngũ quả Trung thu miền Bắc gồm những gì?
Mâm ngũ quả Trung thu miền Bắc thường có chuối, bưởi, đào, hồng, quýt; nải chuối đặt dưới cùng, bưởi ở giữa, quanh là quả chín đỏ; có nhà thay bưởi bằng phật thủ.
Mâm ngũ quả Trung thu miền Trung gồm những gì?
Người miền Trung bày mâm ngũ quả Trung thu đơn giản, với đu đủ, xoài, mãng cầu, sung, chuối, không cầu kỳ chọn lựa trái cây.
Mâm ngũ quả Trung thu miền Nam gồm những gì?
Người miền Nam không dùng chuối làm quả chính trong mâm ngũ quả Trung thu; họ đặt dưa hấu, bưởi da xanh ở giữa rồi xếp các quả khác xung quanh, có nhà dùng ba quả dừa làm chân đế.
Cộng đồng và vùng
Đọc thêm về cúng rằm tháng Tám, Tết Trung thu
Nguồn
- Văn khấn Tết Trung Thu (vankhan.vn)
- Tết Trung thu (Ngày 15 tháng 8): Sự tích, sắm lễ, văn khấn (vankhan.vn)
- Cúng Rằm tháng 8 như thế nào cho đúng? (daidoanket.vn)
- Cúng Rằm Trung thu 2025: Giờ đẹp, mâm cúng và văn khấn (baovanhoa.vn)
- Cách bày mâm ngũ quả tết Trung thu 2025 (vietnamnet.vn)
- Trung thu ở 3 miền Bắc, Trung, Nam (vnexpress.net)
- Việt Nam phong tục, mục XII Tứ thời tiết lạp, Phan Kế Bính, 1915 (vi.wikisource.org)
Thuộc bộ dữ liệu mở Loại lễ cúng Việt Nam và Nghi thức cúng Việt Nam, giấy phép CC BY 4.0.
Xem các lễ khácGiỗ chạp, Tết, nhà cửa, làm ăn, vòng đời, lễ làng và lễ các dân tộc.Mở