Cúng Mụ đầy cữ, đầy tháng
- Vòng đời
- 5 bài văn khấn
- Lễ vật và cách cúng
Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.
Về lễ này: làm lúc nào, cúng ai
Còn gọi: Cúng 12 Bà Mụ, Cúng đầy tháng, Cúng đầy cữ, Lễ đầy tháng, Cúng Mụ
Theo quan niệm dân gian, đứa trẻ do các bà Mụ nặn ra và chăm nom, nên khi bé đầy cữ, đầy tháng cha mẹ bày lễ tạ ơn 12 bà Mụ và xin các bà che chở cho bé. Lễ vật thường chia 12 phần nhỏ và một phần lớn; món chè, xôi và con vật cúng khác nhau giữa các miền.
- Làm lúc nào
- Đầy cữ (bé sinh được 3 ngày) và đầy tháng; ngày đầy tháng tính theo âm lịch, nhiều nơi lùi ngày theo trai, gái
- Cúng ai
- 12 bà Mụ (Thập nhị bộ Tiên Nương) và bà Mụ Chúa; có nơi cúng thêm Đức Ông, ba Đức Thầy; gia tiên
Văn khấn cúng Mụ (đầy cữ, đầy tháng, đầy năm)
- Dùng chung cả nước
- Dân gian
Điền trước khi vào lễ
Tên và địa chỉ hiện ngay trong lời khấn bên dưới, chỉ lưu trên máy này.
Đang hiện bản dùng chung cả nước.
Điền thêm 4 chỗ khác
Chỗ đọc theo hoàn cảnh
- đầy tháng (đầy cữ, đầy năm): Đọc theo dịp làm lễ: đầy cữ, đầy tháng hay đầy năm.
Các bài khác của cúng Mụ đầy cữ, đầy tháng
Bản theo miền, theo truyền thống và theo từng phần của lễ.
Lễ vật và cách cúng
Theo nếp thường gặp mà các nguồn ghi lại. Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.
Dùng chung cả nước, Dân gian
- Làm lúc nào
- Đầy cữ (bé sinh được 3 ngày), đầy tháng, đầy năm; lễ đầy tháng thường làm buổi sáng
- Đặt lễ ở đâu
- Hương án hay bàn đặt trước bàn thờ tổ tiên; có nhà đặt ở phòng khách hay ngoài sân
- Ai cúng
- Bố hoặc mẹ, ông bà của bé
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Hài xanh, nén vàng xanh, váy áo xanh | 12 phần nhỏ giống nhau và 1 phần lớn hơn | phần lớn dâng bà Mụ Chúa (vankhan.vn) |
| Trầu têm cánh phượng | 12 miếng và 1 miếng lớn hơn | |
| Đồ chơi trẻ con (bát, đĩa, thìa, con giống...) | 12 bộ và 1 bộ lớn hơn | bằng nhựa hay sành sứ; cúng xong giữ lại cho bé lấy khước |
| Cua, ốc, tôm để sống | mỗi loại 12 con và 1 con lớn hơn | cúng xong đem cua, ốc phóng sinh (vankhan.vn) |
| Phẩm oản, bánh kẹo, hoa quả | 12 phần và 1 phần lớn | |
| Lễ mặn: xôi, gà, cơm, canh, rượu | ||
| Xôi, chè | 12 phần nhỏ và 1 phần lớn | docungtamlinh.com.vn: bé trai chè đậu trắng, bé gái chè trôi nước |
| Cháo | 12 chén nhỏ và 1 tô lớn | Tuỳ nhà. không phải mâm nào cũng có |
| Gà luộc | 1 con | dâng Đức Ông |
| Đôi đũa hoa | 1 đôi | đũa vót ngược đầu, có bông hoa ở đầu (hoatieu.vn) |
| Hương, hoa tươi, tiền vàng, nước sạch, gạo, muối |
Trình tự
- Bày lễ: phần dâng bà Mụ Chúa ở chính giữa phía trên, 12 phần dâng 12 bà Mụ xếp hai hàng; hoatieu.vn tả hai bàn, bàn nhỏ phía trên cúng Đức Ông, bàn lớn phía dưới cúng 12 bà Mụ
- Bố hoặc mẹ thắp ba nén hương, bế bé ra trước án, đọc văn khấn
- Khấn xong chắp tay bé vái ba vái
- Nghi thức khai hoa (bắt miếng): bế bé, đưa nhánh hoa qua lại trước miệng bé và đọc lời chúc
- Có nhà xin keo đặt tên: trình tên đã chọn, gieo hai đồng tiền, một sấp một ngửa là thuận
- Sau ba tuần hương thì lễ tạ, hóa vàng mã, váy áo, vẩy rượu lúc hóa; cả nhà thụ lộc
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Cách tính ngày đầy tháng: docungtamlinh.com.vn nêu ba cách đang dùng là 'gái lùi 2, trai lùi 1', 'nam trồi nữ sụt' (nam thêm 1, nữ bớt 1) và tính đủ tháng theo âm lịch; vankhan.vn chỉ nói bé chào đời được một tháng
- Người được cúng cùng 12 bà Mụ: vankhan.vn ghi bà Mụ Chúa; docungtamlinh.com.vn ghi 12 bà Mụ và 3 Đức Ông; hoatieu.vn ghi Đức Ông và 3 Đức Thầy (thánh sư, tổ sư, tiên sư), nói rõ không phải 13 Đức Thầy
Miền Bắc, Dân gian
- Làm lúc nào
- Tính theo âm lịch, nhiều nhà theo lối 'gái lùi hai, trai lùi một'; làm buổi sáng
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Xôi, chè, gà luộc, hoa, trái cây, trầu cau, trà, rượu, nước | ||
| Chè hoa cau, xôi vò | 12 phần | theo hoatieu.vn: người Bắc cúng chè hoa cau, xôi vò |
| Mâm gia tiên: xôi, gà, giò hoặc chả, canh măng | Tuỳ nhà. tùy nhà | |
| Mâm ngũ quả năm màu: chuối, bưởi, đào, hồng, táo, quýt | năm màu ứng với ngũ hành |
Trình tự
- Cúng Mụ, khấn như các miền khác
- Làm nghi thức khai hoa, gửi lời chúc cho bé
Miền Trung, Dân gian
- Làm lúc nào
- Tính theo câu 'gái sụt 2, trai sụt 1'; có nơi tính 'nam trồi 2, gái sụt 1'
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Chè, xôi, cháo | mỗi thứ 12 phần nhỏ và 1 phần lớn dâng bà Chúa | Phải có. trang ghi bé trai bắt buộc cúng chè đậu trắng |
| Bánh hỏi, thịt quay | 12 đĩa mỗi thứ | |
| Bánh kẹo trẻ con | 12 đĩa | |
| Nước lọc | 12 ly | |
| Váy áo, hài xanh, nén vàng xanh | 12 bộ | |
| Mâm dâng Đức Ông: gà luộc, tô cháo lớn, tô chè lớn, 3 đĩa xôi lớn, đĩa thịt quay, ngũ quả, hoa, trầu cau, rượu trắng, giấy tiền | ||
| Đôi đũa hoa, gạo, muối, nhang đèn | ||
| Phong bao lì xì cho bé | trao sau khi cúng xong |
Trình tự
- Dùng hai bàn: bàn nhỏ phía trước cúng Đức Ông, bàn lớn phía sau cúng 12 bà Mụ và bà Chúa
- Bình hoa đặt phía đông, mâm quả phía tây ('hoa đông quả tây')
- Đốt nhang đèn, đọc văn khấn, đợi hết lễ thì rải muối gạo
- Lì xì cho bé
Huế, Huế, Dân gian
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng |
|---|---|
| Chè đậu xanh đánh | 12 chén nhỏ |
| Xôi đậu xanh cà | 12 đĩa nhỏ |
Tây Nam Bộ, Dân gian
- Làm lúc nào
- Buổi sáng
- Đặt lễ ở đâu
- Gian nhà chính
- Ai cúng
- Chủ nhà, thường là ba của bé
Lễ vật
| Lễ vật | Số lượng | Ghi chú |
|---|---|---|
| Cặp vịt xiêm luộc | 1 cặp | Phải có. thay cho gà; trang nêu là điểm khác lớn nhất của miền Tây |
| Heo quay nguyên con | Tuỳ nhà. nhà có điều kiện dùng heo nhà nuôi | |
| Xôi gấc, chè trôi nước | 12 phần nhỏ và 1 phần lớn | |
| Dĩa trái cây: mãng cầu, dừa, đu đủ, xoài | chọn theo tên 'cầu vừa đủ xài' | |
| Trầu cau, rượu đế, trà, hoa, giấy tiền vàng mã, hình thế | ||
| Đôi đũa hoa cúng Mụ | 1 đôi | |
| Món mặn nấu nhiều để vừa cúng vừa đãi khách: cháo vịt, gỏi vịt, thịt kho hột vịt, khổ qua dồn thịt, cà ri vịt, bánh tét |
Trình tự
- Bày mâm ở gian chính; chủ nhà dâng hương bàn thờ ông bà trước, rồi ra mâm chính khấn các bà Mụ
- Đọc bài cúng, trình tên tuổi của bé
- Bế bé ra giới thiệu tên với bà con, làm nghi thức bắt miếng, khách chúc phúc
- Lấy mỗi món một ít dâng lên bàn thờ thần linh và ông bà
- Đãi tiệc bà con, hàng xóm; chủ nhà ăn sau cùng
Điều kiêng
- Kiêng cúng chuối vì tên gọi gợi chữ 'chúi nhủi'
Chỗ các nguồn nói khác nhau
- Món chè: docungtamlinh.com.vn ghi miền Tây thường chỉ dùng chè trôi nước; hoatieu.vn ghi người Nam hay cúng chè đậu nước dừa, xôi gấc
Dùng chung cả nước, Phật giáo
- Làm lúc nào
- Ngày đón bé về nhà và ngày đầy tháng
Lễ vật
| Lễ vật | Ghi chú |
|---|---|
| Vật thực thanh tịnh | |
| Lễ cúng Mụ theo tục: 12 đôi hài, 12 miếng trầu, bánh trái đủ số 12 | Tuỳ nhà. phatgiao.org.vn ghi là tập tục dân gian, Phật tử vẫn có thể làm |
Trình tự
- Nghi thức có tụng kinh: nguyện hương, văn khấn, lễ tán Phật, tán Pháp, tụng Kinh Ngày Lành Tháng Tốt, cúng thực, phục nguyện, hồi hướng, tam tự quy
- Có sắm lễ thí thực hay phóng sinh thì bạch thêm phần ấy, rồi bạch hạ lễ
- Theo bài hỏi đáp của phatgiao.org.vn: dịp sinh nở, đầy tháng, thôi nôi nên tụng kinh Địa Tạng, cúng dường, phóng sinh, làm việc thiện để hồi hướng cho con
Điều kiêng
- Không sát sinh để làm cỗ
- Không bày biện rườm rà
Đọc thêm về cúng Mụ đầy cữ, đầy tháng
Bài của Nhật Nguyệt về cách cúng, phong tục và việc chuẩn bị.
Lời văn giữ nguyên chữ theo bản đã đăng ở nguồn. Chỗ in nghiêng có gạch chấm là chỗ anh chị điền.
Nguồn
- Văn khấn lễ cúng mụ (Đầy cữ, đầy tháng, đầy năm) (vankhan.vn)
- Làm thế nào để trẻ mới sinh được bình an? (phatgiao.org.vn)
- Hướng dẫn cúng đầy tháng cho bé, văn khấn (docungtamlinh.com.vn)
- Bài cúng đầy tháng cho bé trai, bé gái (hoatieu.vn)
- Lễ cúng đầy tháng miền Trung (docungtamlinh.com.vn)
- Cúng đầy tháng miền Tây (docungtamlinh.com.vn)