Nhật Nguyệt kiểm dữ liệu và phép tính bằng những cách nào?

Mọi con số của Nhật Nguyệt đi ra từ một nguồn sự thật là lõi tính gốc, rồi qua năm lớp kiểm: đối chiếu nguồn ngoài, bất biến, đột biến, bộ ca kiểm cho mọi ngôn ngữ lập trình, và phát hành có mã băm. Bộ ca kiểm hiện có 17.291 ca; ngày 19/11/2026, bản TypeScript và bản Python đều đạt trọn. "Cơ sở khoa học" ở đây là cách làm ai cũng kiểm lại được, không phải lời bảo đảm rằng thuật số đoán đúng.

Một nguồn sự thật nghĩa là gì?
- Lõi tính viết bằng Go, đang chạy nhatnguyet.org và app mỗi ngày, là nguồn. Thư viện TypeScript và Python là bản chuyển ngữ, không tự đặt đáp án.
- Bảng tra trong bài viết sinh từ lõi tính, không gõ tay, nên bảng trong bài và kết quả tiện ích là một.
- Ca kiểm do máy sinh từ lõi tính, không sửa tay. Ca lệch mà nghi đáp án gốc sai thì không sửa ca cho khớp, mà ghi lại và báo.
Bộ ca kiểm gồm những gì?
| Môn | Số ca | Nội dung |
|---|---|---|
| Âm lịch, tiết khí | 14.936 | dương sang âm 11.039, âm sang dương 3.696, mốc 24 tiết khí của 201 năm; có ca ở UTC+8, UTC+9 |
| Bát Tự | 777 | bốn trụ, tàng can, thập thần, trường sinh, thần sát, đại vận, tiểu vận 2026 |
| Tử Vi | 777 | cục, Mệnh, Thân, mọi sao, Tứ Hóa, Tuần Triệt, đại vận, hạn năm 2026, cách cục |
| Thần số học | 600 | hồ sơ theo tên và ngày sinh, năm xem 2026 |
| Lễ hội | 201 | ngày dương của mọi lễ âm và dương lịch, mỗi năm từ 1900 tới 2100 |
| Cộng | 17.291 |
Cách so: so sâu từng trường, bỏ các trường lời diễn giải; số thực lệch tối đa 1e-9; mảng so theo thứ tự; trường nào bản gốc có thì bản chuyển ngữ phải có, và ngược lại.
Vì sao phải tất định?
Cùng đầu vào phải ra cùng từng byte, không thì không thể so. Mã không đọc giờ máy, năm xem cố định là 2026, mẫu chọn bằng hạt cố định. Nhờ vậy bộ lời luận cho khoảng 3,6 triệu lá số chạy lại ra đúng từng byte, và ai tải về cũng kiểm lại được.
Test bất biến kiểm điều gì mà ca kiểm không kiểm?
Ca kiểm chỉ nói hai bản khớp nhau; bất biến nói bản gốc khớp với một điều độc lập. Kỳ vọng được tính từ quy tắc hay từ văn bản cổ, không chép lại bảng:
- 64 quẻ Kinh Dịch: tám quái theo khẩu quyết của Chu Hy; số thứ tự, tên Hán, quái thượng hạ, bát cung của đủ 64 quẻ theo hai bài ca trong Chu Dịch bản nghĩa; quẻ thác, tổng, hỗ, biến tính bằng phép bit; 32 cặp quẻ Văn Vương.
- Lịch: dựng lại lịch âm chỉ từ dữ liệu NASA và IMCCE rồi so với lõi tính, khớp 2.459 trên 2.461 tháng (xem bài âm lịch và 24 tiết khí).
- Can chi: vòng 60 không đứt qua mọi ngày 1900 tới 2100; vòng 28 sao khoá với thứ trong tuần (bài can chi và chu kỳ).
- Tử Vi: sáu cách của Toàn Thư được quét lá số để giữ lời "không thể xảy ra" (bài cách cục theo Toàn Thư).
Test đột biến dùng để làm gì?
Để chắc test đỏ khi dữ liệu sai. Một test chưa từng đỏ có thể là test không kiểm gì. Với bảng 64 quẻ, em cố ý làm sai từng bảng một và xác nhận test bắt được; bộ kiểm thần số học đưa đáp án sai vào để chắc phép so không lặng lẽ cho qua.
Phát hành có mã băm và DOI là gì?
- Mỗi lượt phát hành dữ liệu mở có một mã: ngày cộng tám ký tự đầu của mã băm sha256 bản kê, như 2026.10.27-cd6fca71. Cùng nội dung thì cùng mã, chạy hôm nào cũng vậy.
- Mỗi tệp có sha256 riêng trong bản kê. Lượt đã phát hành không bị ghi đè; đổi dữ liệu là một lượt mới.
- 33 bộ dữ liệu có DOI khái niệm 10.5281/zenodo.23009396, khai trên Wikidata (Q141589952), tải được ở trang Dữ liệu mở.
- Hồ sơ mô hình đi kèm từng lượt: công thức, tệp đối chiếu kèm sha256, sai số đo được.
Vì sao "đếm được dòng" không có nghĩa là đúng?
Vì một phép kiểm chỉ bắt được lỗi người viết nó đã nghĩ tới. Ba lần vấp, đều đã sửa, dạy em điều này:
- Có dòng gạch đứng chưa chắc là có bảng. Một lượt rà tháng 9/2026 coi là "có bảng" những bài mà người đọc chỉ thấy một khối chữ: bảng thiếu dòng phân cách, bảng bị cắt đôi vì xuống dòng giữa ô, hai bảng liền nhau bị gộp làm một. Tổng cộng 22 bài, cả ba bản; phép kiểm đầu tiên chỉ đo "có dòng phân cách" và báo sạch trong khi 12 bài vẫn dính bảng.
- Bảng đúng mà câu văn sai. Quy tắc "bảng sinh từ lõi tính" giữ được bảng, nhưng một câu văn như "Đại Trạch Thổ là nạp âm của Ất Mùi và Canh Tý" không phải bảng; lượt rà cùng tháng tìm ra 40 chỗ nạp âm sai trong văn xuôi của 18 trên 30 bài. Nay có phép đối chiếu văn xuôi với lõi tính.
- Bảng có đủ cột chưa chắc cột ấy được dùng. Năm chỗ độc lập có sẵn bản dịch trong bảng mà hàm đọc bảng không trả ra; chỉ phép đo đầu ra mới thấy.
Vì thế em đo đầu ra, đo trên trang thật, và đo thêm một chiều khác chiều đã nghĩ, thay vì tin vào mã nguồn. Chỗ đã sửa và chỗ còn đang sửa ở trang Đính chính.
Anh chị tự kiểm lại thế nào?
- Chạy bộ ca kiểm với thư viện của anh chị, ở bất kỳ ngôn ngữ nào: bài kiểm thư viện bằng bộ ca kiểm.
- Mã, ca kiểm và bản kê ở trang Mã và dữ liệu mở.
Dùng lại số liệu trong bài, anh chị ghi nguồn: Dữ liệu: Nhật Nguyệt (nhatnguyet.org).





