Ngày lễ hội và bài văn cúng trong dữ liệu của Nhật Nguyệt lấy từ đâu, tính thế nào?

Ngày lễ trong dữ liệu của Nhật Nguyệt có ba nguồn: lễ âm lịch do lõi tính đổi sang dương, lễ dương lịch giữ ngày cố định, và lễ do ban tổ chức đặt ngày thì chỉ ghi khi có thông báo kèm đường dẫn. Bộ lễ hội mở có 206 lễ: 127 lễ âm lịch, 37 lễ dương lịch, 42 lễ theo lịch công bố từng năm. Văn cúng có 456 bài cho 155 loại lễ, là văn sưu tầm; Nhật Nguyệt biên tập, phân loại, không nhận là tác giả lời văn.
Lễ hội và văn cúng là tư liệu văn hoá, tín ngưỡng. Bài này nói nguồn và cách tính ngày, không bàn lễ nào linh hơn lễ nào.
Ngày của một lễ đến từ đâu?
| Loại | Số lễ | Ngày lấy từ |
|---|---|---|
| Theo ngày âm | 127 | lõi tính đổi sang dương ở giờ Việt Nam, cho mọi năm |
| Theo ngày dương | 37 | ngày, tháng cố định |
| Theo lịch công bố | 42 | thông báo của ban tổ chức cho từng năm, kèm đường dẫn; năm chưa công bố thì để trống |
Bốn nguyên tắc khi nhập lễ:
- Lịch năm chỉ ghi khi có thông báo chính thức kèm đường dẫn. Lễ âm lịch không có thông báo thì ngày do lõi tính tính ra, không gắn nguồn giả.
- Lễ theo mùa chưa có ngày thì không nhập, không đoán, như lễ mừng lúa mới của nhiều dân tộc.
- Ngày âm do người hay mô hình quy đổi phải kiểm lại bằng lõi tính. Một lượt nghiên cứu tháng 9/2026 đã bắt được một mốc lệch một ngày nhờ bước này.
- Mỗi lễ có tên khác và nơi tổ chức, đủ ba thứ tiếng, vì người ta tìm một lễ bằng nhiều tên.
Ngày âm đổi sang ngày dương theo luật nào?
Ba luật, mỗi luật chặn một kiểu sai:
- Đặt vào tháng chính, không vào tháng nhuận. Năm có tháng 7 nhuận, lễ rằm tháng 7 rơi vào tháng 7 chính.
- Ngày 30 rơi vào tháng thiếu thì bỏ năm ấy, không đoán ngày dời. Phép đổi ngược thường trả mùng 1 tháng sau, tức một dòng ghi "30" trên ngày không phải 30; em kiểm ngược mọi kết quả và bỏ trường hợp ấy.
- 29/2 dương lịch chỉ có ở năm nhuận; năm không nhuận thì lễ ấy không có ngày.
Từ 1900 tới 2100 theo giờ Việt Nam, tháng nào cũng có năm chỉ có 29 ngày: ít nhất là tháng 10 (74 trên 201 năm), nhiều nhất là tháng 6 (111 năm). Tháng Chạp thiếu ở 80 năm, tức 80 năm không có ngày 30 Tết. Tháng nhuận có 74 lần, rơi vào tháng 2 tới tháng 9 và tháng 11; không năm nào nhuận tháng Giêng, tháng 10 hay tháng Chạp.

Ngày lễ được kiểm thế nào?
- Bộ ca kiểm lễ hội có 201 ca, mỗi năm từ 1900 tới 2100 một ca: ngày dương của mọi lễ âm lịch và dương lịch trong bộ, tính bằng đúng hàm máy chủ dùng. Bản TypeScript và Python khớp hết.
- Phép đổi ngày dựa trên lịch âm đã đối chiếu NASA và IMCCE, xem bài âm lịch và 24 tiết khí.
- Năm 2027 tính được ngày cho 164 lễ (127 âm, 37 dương); 42 lễ theo lịch công bố chờ ban tổ chức.
Văn cúng gồm những gì?
| Phần | Số lượng |
|---|---|
| Bài văn | 456 |
| Loại lễ | 155 |
| Nghi thức | 407 |
| Lễ vật | 232 |
| Điều kiêng kỵ, lưu ý | 132 |
| Hỏi đáp | 158 |
Bài văn chia theo:
- Truyền thống: dân gian 284, Phật giáo 82, tế đình làng 59, thờ Mẫu 15, gia lễ nhà nho 11, khác 5.
- Vùng: dùng chung cả nước 353, miền Trung 59, miền Nam 35, miền Bắc 9.
- Thể loại: văn khấn 343, văn tế 81, sám kệ 19, sớ 7, khác 6.
- Chữ viết: quốc ngữ 382, Hán Việt phiên âm 72, tiếng dân tộc 2.
Văn sưu tầm được biên tập thế nào?
- Không nhận là tác giả lời văn. Nhật Nguyệt biên tập, phân loại, gắn ô điền; lời văn là của dân gian và của các nguồn đã sưu tầm.
- 348 bài có nêu nguồn như sách, tạp chí, báo. 108 bài có tác giả là một trang web hay một ngôi chùa: các bài ấy mang nhãn "văn sưu tầm", không nêu tên trang, tên chùa hay tên miền, cả trên web lẫn trong bộ dữ liệu mở.
- Dị bản được ghi quan hệ: 260 bài là dị bản của một bài khác (khác gốc 182, cùng gốc 48, rút gọn 19, mở rộng 11). Trên web, bài giống một bài đã có trang từ 0,85 trở lên thì không có trang riêng.
- Ô điền: họ tên, địa chỉ, ngày âm trong lời khấn thành ô điền như {ho_ten}, {dia_chi}, {ngay_am}; tên chùa nguồn nằm trong lời khấn được thay bằng {noi_lam_le}. Tên, địa chỉ anh chị điền trên web ở lại trên máy, không gửi lên máy chủ.
- Sửa lời khấn chỉ để chữa lỗi chép: giữ số dòng, giữ ô điền, đổi tối đa khoảng 5% ký tự, phải ghi lý do.
Còn giới hạn gì?
- 65 lễ chưa ghi phạm vi quốc gia hay địa phương, chờ người nhập.
- Lễ theo lịch công bố chỉ có ngày của những năm đã công bố; bộ hiện chưa có lễ nào công bố lịch 2027.
- Phần mô tả bằng tiếng Anh, tiếng Trung của bộ văn cúng do máy dịch, chưa có người soát; lời khấn giữ một bản tiếng Việt.
Lịch lễ trong ứng dụng của anh chị: bài lịch âm và lễ hội cho ứng dụng. Bộ dữ liệu ở trang Dữ liệu mở, mã ở trang Mã và dữ liệu mở.
Dùng lại số liệu trong bài, anh chị ghi nguồn: Dữ liệu: Nhật Nguyệt (nhatnguyet.org).





