
TL;DR: Trong Huyền Không phong thủy, chính thần là cung Lạc Thư mang số của vận đang hành, linh thần là cung đối diện qua trung cung, tức cung mang số 10 trừ số vận. Thẩm Trúc Nhưng dẫn lời Tưởng Đại Hồng trong Trạch vận tân án: phương chính thần nên mở cửa nạp khí và kỵ thấy nước, phương linh thần nên thấy nước và kỵ mở cửa nạp khí; nước ở phương linh thần gọi là Chính Thủy, nước ở phương chính thần gọi là Linh Thủy. Thành môn là cung dùng để dẫn khí vào nhà khi hướng chính không thuận, chia thành chính và phụ, và các phái Huyền Không không thống nhất với nhau về cách định; bảng thành môn của 24 hướng trong vận 9 ở cuối bài cho biết hướng nào dùng được.
Chính thần và linh thần là gì?
Chính thần là cung Lạc Thư mang đúng số của vận đang hành, linh thần là cung đối diện với nó qua trung cung. Nói cách khác, linh thần là cung mang số mà lấy 10 trừ đi số vận, ví dụ vận 9 thì linh thần ở Khảm, tức phương Bắc. Cách gọi "phương đã qua vận" chỉ là cách nói hình ảnh, không phải định nghĩa, vì bản chất linh thần được xác định bằng phép đối cung chứ không phải bằng thời gian.
Theo Thẩm Trúc Nhưng trong Trạch vận tân án, sách này dẫn lại lời Tưởng Đại Hồng ở Dương trạch chỉ tiến: phương chính thần nên mở cửa nạp khí và kỵ thấy nước, phương linh thần nên thấy nước và kỵ mở cửa nạp khí. Đây là quy tắc gốc để hiểu vì sao cùng một khối nước, đặt ở phương này là tốt mà đặt ở phương kia lại thành hại.
Vận 5 là trường hợp đặc biệt: số 5 không có cung Lạc Thư riêng, nên nhiều sách không lập bảng cho vận này mà xử lý riêng, chẳng hạn gửi mười năm đầu vào Khôn và mười năm sau vào Cấn. Bảng ở cuối bài cũng theo cách xử lý ấy.
Nước ở chính thần và nước ở linh thần gọi là gì cho đúng?
Theo Trạch vận tân án, nước ở phương linh thần được gọi là Chính Thủy, còn nước ở phương chính thần được gọi là Linh Thủy. Cách gọi này đi ngược với tên phương là có chủ ý: chữ Chính trong Chính Thần nghĩa là khí đúng vận, chữ Linh trong Linh Thần nghĩa là khí lỡ vận, nhưng Thủy thì lấy chỗ suy làm chỗ vượng nên tên gọi bị đảo.
Cần phân biệt bốn khái niệm thường bị lẫn: phương chính thần, phương linh thần, Chính Thủy và Linh Thủy. Phương chính thần là phương đương vận, phương linh thần là phương đối cung. Nhưng nước đặt ở phương chính thần lại bị gọi là Linh Thủy, vì nó rơi vào chỗ khí đang vượng nên phản tác dụng. Nước đặt ở phương linh thần lại được gọi là Chính Thủy, vì vị trí ấy đang suy, mà Thủy thì lấy chỗ suy làm chỗ vượng.
Thẩm Trúc Nhưng cũng lưu ý rằng ở phương chính thần nếu thấy nước thì chủ về lỡ vận, thất vận, hao tài. Ở phương linh thần mà thấy sông, biển, đầm, hồ thì dòng nước ấy được xem là nước vượng cho tiền của. Đây là cách nói mang tính quy ước của phái Huyền Không, không phải một khẳng định tuyệt đối về tài chính của bất kỳ gia đình cụ thể nào, vì còn phải đặt trong toàn bộ tinh bàn, hình thế và thời gian.
Nước và cửa ở đây là nước thật, cửa thật
Một hiểu lầm phổ biến là biến các khái niệm này thành đồ trang trí. Nước trong Linh Thủy là sông, biển, đầm, hồ, tức dạng nước có lưu lượng và dòng chảy, không phải bể cá đặt trong phòng khách. Cửa trong chính thần là cửa nạp khí, tức lối đi thật mà người và khí đi qua, không phải một ô cửa sổ nhỏ luôn đóng. Khi Thẩm Trúc Nhưng viết ở phương chính thần nên mở cửa nạp khí, ông nói về cửa dùng để khí vào, chứ không nói về việc treo thêm vật gì.
Điều này cũng đúng với thành môn. Thành môn nói về lối đi chính dẫn vào trung tâm ngôi nhà hoặc khu đất, tức một lối thật. Nếu nhà không có lối đi ở cung ấy thì cung ấy không thể làm thành môn, bất kể tính toán.
Thành môn là gì và vì sao phải có thành môn?
Theo lý khí phong thủy, thành môn được hiểu là chỗ mà khí mạch từ môi trường bên ngoài theo đó được dẫn vào bên trong một khu vực, khu vực ấy có thể là huyệt mộ, trạch địa hay công trình. Thành môn như yết hầu của một cơ thể sống, vì nơi đây quyết định sự lưu thông và sinh khí. Khi hướng chính của ngôi nhà không thuận theo vận, người ta tìm một cung khác để làm cửa phụ hoặc lối dẫn khí, và cung ấy gọi là thành môn.
Theo các bản cổ được dẫn lại, thành môn được phân thành thành môn chính và thành môn phụ. Thành môn chính là nơi tương hợp cao nhất về lý khí và hình thế, tác dụng mạnh nhất. Thành môn phụ có vai trò hỗ trợ, lực yếu hơn nhưng vẫn thu nạp được sinh khí. Có cách luận kể thêm một dạng thứ ba là thành môn ngầm, tức dạng không thể hiện bằng cửa hay lối đi nhìn thấy được. Như vậy ngay ở số lượng và tên gọi các dạng thành môn, các nguồn cũng đã không hoàn toàn thống nhất.
Các phái Huyền Không định thành môn khác nhau thế nào?
Đây là chỗ cần nói rõ rằng không có một cách định thành môn duy nhất được mọi phái chấp nhận. Có cách luận theo hướng hai cung hai bên cùng nguyên long với hướng chính môn, rồi lọc tiếp bằng tổ hợp Hà Đồ. Một số phái khác chỉ nhận hai cung kề hướng, tức hai cung nằm sát bên trái và bên phải của hướng chính, và không mở rộng ra toàn bàn. Lại có phái xét thành môn theo quan hệ giữa vận tinh và nguyên long của cung, độc lập với vị trí kề hướng. Có phái chỉ nhận chính thành môn, không dùng phụ thành môn.
Sự khác biệt này dẫn tới kết quả thực hành khác nhau: cùng một ngôi nhà, hai thầy theo hai phái có thể chỉ ra hai cung thành môn khác nhau, và do đó đề xuất hai vị trí mở cửa phụ khác nhau. Người đọc nên biết rằng đây là bất đồng có thật trong truyền thống, không phải một bên đúng một bên sai.
Bảng thành môn của 24 hướng trong vận 9 đọc thế nào?
Bảng ở cuối bài liệt kê thành môn cho 24 hướng trong vận 9, tính theo phép thành môn phái Thẩm thị. Cách xét như sau: lấy hai cung liền hai bên cung hướng; cung nào hợp số Hà Đồ với cung hướng thì là chính thành môn, cung còn lại là phụ thành môn. Sau đó lấy số vận bàn ở cung ấy nhập trung, bay thuận hay nghịch theo âm dương của sơn cùng nguyên long với hướng; nếu sao 9 bay tới đúng cung ấy thì thành môn dùng được, bằng không thì không dùng được. Khi số nhập trung là 5, lấy âm dương của sơn trong chính cung đang xét. Phép lập tinh bàn dùng cùng cách mà các bảng khác của site dùng, chỉ cho chính hướng.
Ví dụ lấy từ bảng: hướng Ngọ (tọa Tý) thuộc cách cục Song tinh đáo hướng. Hai cung liền bên cung hướng là Tốn (Đông Nam) và Khôn (Tây Nam); Tốn hợp số Hà Đồ với hướng nên là chính thành môn, Khôn là phụ thành môn. Cả hai đều không dùng được trong vận 9. Ngược lại, hướng Tý (tọa Ngọ) cũng là Song tinh đáo hướng, chính thành môn ở Càn (Tây Bắc) dùng được, phụ thành môn ở Cấn (Đông Bắc) cũng dùng được. Người đọc nên tra theo đúng dòng tọa và hướng của ngôi nhà mình, rồi đối chiếu cột "dùng được" hay "không dùng được".
Thành môn cứu một ngôi nhà thượng sơn hạ thủy thế nào?
Thượng sơn hạ thủy là cục mà hướng tinh và sơn tinh đều rơi vào thế bất lợi: sơn tinh không tới được chỗ có núi hay khối cao, hướng tinh không tới được chỗ có nước. Kết quả là nhà vừa mất đinh vừa mất tài theo cách nói quy ước của phái Huyền Không. Khi ấy thành môn được dùng như lối thoát: thay vì nạp khí qua hướng chính vốn đã hỏng, người ta tìm một cung khác có vận tinh khả dụng để làm cửa hoặc lối dẫn khí.
Tuy nhiên cần nói ngay rằng thành môn không phải phép chữa vạn năng. Nếu cung định dùng làm thành môn không có đương lệnh chi tinh thì áp dụng thành môn quyết sẽ dẫn đến bại vong, tức còn tệ hơn để nguyên. Nói cách khác, thành môn chỉ cứu được khi hội đủ điều kiện về nguyên long, về tổ hợp Hà Đồ và về vận tinh. Không có điều kiện thì không nên mở cửa theo thành môn.
Về hình thế, thành môn cần có lối đi thật, dòng người hoặc dòng khí thật chạy qua, chứ không phải một ô cửa vẽ trên bản vẽ. Đây là điểm được nhấn mạnh: thành môn là nơi khí mạch thực sự đi vào, nên nếu không có lối đi thật thì cung ấy không hành chức năng thành môn dù tính toán có đẹp đến đâu.
Những điểm các nguồn không thống nhất
Ngoài bất đồng về cách định thành môn đã nêu, còn có bất đồng về số dạng thành môn: có cách luận nói hai dạng là chính và phụ, còn cách luận khác nói ba dạng là chính, phụ và ngầm. Về vận 5, các sách cũng xử lý khác nhau: có sách lập bảng riêng, có sách gộp vào trung cung và không gán phương đối xứng, hoặc gửi mười năm đầu vào Khôn, mười năm sau vào Cấn. Về mức độ tác dụng của thành môn phụ, có cách luận cho rằng tuy lực yếu hơn thành môn chính nhưng nó vẫn có khả năng thu nạp sinh khí; trái lại, cách luận khác nhấn mạnh hơn, cho rằng thành môn phụ đóng vai trò quan trọng khi hướng chính không thực sự vượng khí.
Người đọc nên tiếp cận các bảng và quy tắc trên như một hệ quy ước có nội logic riêng, không phải như một công thức cho ra kết quả cố định cho mọi ngôi nhà. Việc vận dụng còn phụ thuộc vào tinh bàn cụ thể, hình thế thật của khu đất, và thời điểm xem xét, nên kết luận cát hung chỉ nên xem là tham khảo.
Chính thần và linh thần của từng vận nằm ở phương nào?
Chính thần là cung Lạc Thư mang số của vận, linh thần là cung đối diện. Vận 5 không có cung riêng: nhiều sách gửi mười năm đầu vào Khôn, mười năm sau vào Cấn.
| Vận | Chính thần | Linh thần |
|---|---|---|
| 1 | Khảm (Bắc) | Ly (Nam) |
| 2 | Khôn (Tây Nam) | Cấn (Đông Bắc) |
| 3 | Chấn (Đông) | Đoài (Tây) |
| 4 | Tốn (Đông Nam) | Càn (Tây Bắc) |
| 6 | Càn (Tây Bắc) | Tốn (Đông Nam) |
| 7 | Đoài (Tây) | Chấn (Đông) |
| 8 | Cấn (Đông Bắc) | Khôn (Tây Nam) |
| 9 | Ly (Nam) | Khảm (Bắc) |
Nhà hướng nào có thành môn dùng được trong vận 9?
Bảng xét hai cung liền hai bên cung hướng: cung hợp số Hà Đồ với cung hướng là chính thành môn, cung kia là phụ thành môn. Số vận bàn ở cung ấy nhập trung, bay thuận hay nghịch theo âm dương của sơn cùng nguyên long với hướng; sao 9 bay tới đúng cung ấy thì thành môn dùng được. Khi số nhập trung là 5, lấy âm dương của sơn trong chính cung đang xét. Tính bằng cùng phép lập tinh bàn Huyền Không phi tinh phái Thẩm thị mà các bảng khác của site dùng, chỉ cho chính hướng; có phái chỉ nhận chính thành môn.
| Tọa / Hướng | Cách cục | Chính thành môn | Phụ thành môn |
|---|---|---|---|
| Tý / Ngọ | Song tinh đáo tọa | Tốn (Đông Nam): không dùng được | Khôn (Tây Nam): không dùng được |
| Quý / Đinh | Song tinh đáo tọa | Tốn (Đông Nam): không dùng được | Khôn (Tây Nam): không dùng được |
| Sửu / Mùi | Song tinh đáo hướng | Đoài (Tây): dùng được | Ly (Nam): dùng được |
| Cấn / Khôn | Song tinh đáo tọa | Đoài (Tây): không dùng được | Ly (Nam): không dùng được |
| Dần / Thân | Song tinh đáo tọa | Đoài (Tây): không dùng được | Ly (Nam): không dùng được |
| Giáp / Canh | Song tinh đáo hướng | Khôn (Tây Nam): dùng được | Càn (Tây Bắc): không dùng được |
| Mão / Dậu | Song tinh đáo tọa | Khôn (Tây Nam): không dùng được | Càn (Tây Bắc): dùng được |
| Ất / Tân | Song tinh đáo tọa | Khôn (Tây Nam): không dùng được | Càn (Tây Bắc): dùng được |
| Thìn / Tuất | Song tinh đáo tọa | Khảm (Bắc): không dùng được | Đoài (Tây): dùng được |
| Tốn / Càn | Song tinh đáo hướng | Khảm (Bắc): dùng được | Đoài (Tây): không dùng được |
| Tỵ / Hợi | Song tinh đáo hướng | Khảm (Bắc): dùng được | Đoài (Tây): không dùng được |
| Bính / Nhâm | Song tinh đáo tọa | Càn (Tây Bắc): không dùng được | Cấn (Đông Bắc): không dùng được |
| Ngọ / Tý | Song tinh đáo hướng | Càn (Tây Bắc): dùng được | Cấn (Đông Bắc): dùng được |
| Đinh / Quý | Song tinh đáo hướng | Càn (Tây Bắc): dùng được | Cấn (Đông Bắc): dùng được |
| Mùi / Sửu | Song tinh đáo tọa | Chấn (Đông): không dùng được | Khảm (Bắc): không dùng được |
| Khôn / Cấn | Song tinh đáo hướng | Chấn (Đông): dùng được | Khảm (Bắc): dùng được |
| Thân / Dần | Song tinh đáo hướng | Chấn (Đông): dùng được | Khảm (Bắc): dùng được |
| Canh / Giáp | Song tinh đáo tọa | Cấn (Đông Bắc): không dùng được | Tốn (Đông Nam): dùng được |
| Dậu / Mão | Song tinh đáo hướng | Cấn (Đông Bắc): dùng được | Tốn (Đông Nam): không dùng được |
| Tân / Ất | Song tinh đáo hướng | Cấn (Đông Bắc): dùng được | Tốn (Đông Nam): không dùng được |
| Tuất / Thìn | Song tinh đáo hướng | Ly (Nam): dùng được | Chấn (Đông): không dùng được |
| Càn / Tốn | Song tinh đáo tọa | Ly (Nam): không dùng được | Chấn (Đông): dùng được |
| Hợi / Tỵ | Song tinh đáo tọa | Ly (Nam): không dùng được | Chấn (Đông): dùng được |
| Nhâm / Bính | Song tinh đáo hướng | Tốn (Đông Nam): dùng được | Khôn (Tây Nam): dùng được |
