Tam Nguyên Cửu Vận là gì? Vì sao 180 năm chia thành ba nguyên, chín vận và vận 9 (2024 tới 2043) đổi khác vận 8 ra sao

Tam Nguyên Cửu Vận là gì và vì sao lấy 180 năm chia thành ba nguyên chín vận?

Tam Nguyên Cửu Vận là cách chia dòng thời gian 180 năm thành ba nguyên, mỗi nguyên 60 năm, và mỗi nguyên gồm ba vận, mỗi vận 20 năm. Cách chia này gắn với đồ bàn Lạc Thư chín ô, mỗi ô mang một số từ 1 tới 9, một quẻ, một hành và một phương vị; khi thời gian bước sang vận mới thì con số đương lệnh đổi và cách luận khí trường cũng đổi theo. Sách Địa lý Nguyên Không Pháp Giám của Liên Trì tiên sinh xem trung cung số 5 là chỗ khởi phát mọi tác dụng địa lý, còn cửu tinh bố vào cửu cung thì lý khí mới có chỗ dựa.

Ba nguyên được gọi là Thượng Nguyên, Trung Nguyên và Hạ Nguyên. Thượng Nguyên gồm vận 1, 2, 3; Trung Nguyên gồm vận 4, 5, 6; Hạ Nguyên gồm vận 7, 8, 9. Mỗi vận dài 20 năm, ba vận thành một nguyên 60 năm, ba nguyên cộng lại đúng 180 năm. Hết vòng thì quay lại từ đầu.

Các phái chia vận có giống nhau không?

Không hoàn toàn giống. Sách Ung Dung Trung Quốc trình bày cách chia của phái nhị nguyên: 180 năm chia theo bát quái, mỗi quẻ quản 20 năm, nhưng 20 năm dư của trung cung được xử lý khác đi, 10 năm trước gửi vào quẻ Tốn và 10 năm sau gửi vào quẻ Càn, khiến Tốn và Càn mỗi quẻ nắm 30 năm. Theo cách này, Thượng Nguyên gồm các khí 1, 2, 3, 4; Hạ Nguyên gồm các khí 6, 7, 8, 9; chỗ khác nhau giữa hai lối tập trung ở khí 6. Cả hai lối đều cho rằng ba khí 7, 8, 9 là cát trong giai đoạn Hạ Nguyên. Sách Ung Dung Trung Quốc cho rằng khí 6 mang tính quá độ, cát hung không rõ ràng, nên có thể bảo lưu cả hai cách nhìn. Phái Huyền Không đại quái lại chia vận không đều hai mươi năm, nên năm đổi vận theo phái ấy sẽ khác với bảng chia đều.

Vì sao mốc chuyển vận lại tính từ Lập Xuân?

Theo lõi tính của site, vận đổi ở tiết Lập Xuân, không đổi ở ngày 1 tháng 1 dương lịch. Vận 9 bắt đầu từ Lập Xuân 2024, rơi vào khoảng mùng 4 tháng 2 năm 2024, chứ không phải từ đầu năm dương lịch. Cách tính theo năm dương lịch tròn, ví dụ vận 8 từ 2004 tới 2023 và vận 9 từ 2024 tới 2043, là một cách khác, vẫn được nhiều tài liệu dùng để dễ đối chiếu. Vì vậy một căn nhà hoàn tất vào cuối tháng 1 năm 2024 có thể vẫn được xếp vào vận 8 nếu tính theo Lập Xuân, nhưng lại thuộc vận 9 nếu tính theo đầu năm dương lịch.

Chín vận chia thế nào và vận nào đang đương lệnh?

Bảng ở cuối bài liệt kê chín vận theo lối chia đều hai mươi năm của Huyền Không phi tinh, chu kỳ ba nguyên bắt đầu năm Giáp Tý 1864. Năm tính từ Lập Xuân, không từ Tết, nên vận 9 bắt đầu ở Lập Xuân 2024. Phái Huyền Không đại quái chia vận không đều, nên năm đổi vận theo phái ấy sẽ khác.

Ở vận 8 và vận 9, sao nào là vượng khí, sinh khí, thoái khí, tử khí?

Theo lối chia phổ biến, sao đương vận là vượng khí, sao của hai vận kế tiếp là sinh khí, sao của vận vừa qua là thoái khí, các sao còn lại là tử khí. Vòng số đi hết 9 thì quay về 1, nên trong vận 9 sinh khí là Nhất Bạch và Nhị Hắc, còn Bát Bạch là thoái khí. Bảng đối chiếu vận 8 và vận 9 nằm ở cuối bài.

Cách gọi và cách xếp khí không thống nhất giữa các sách. Có sách chỉ coi sao của vận liền sau là sinh khí, có sách tách thêm suy khí, tiến khí, và nhiều sách coi Ngũ Hoàng là sát khí ở mọi vận trừ vận 5. Sách Địa lý Nguyên Không Pháp Giám nhấn mạnh trung cung số 5 là gốc của mọi tác dụng địa lý, nên vị trí của Ngũ Hoàng trong bảng khí cũng được luận khác nhau tùy phái. Người học nên ghi rõ mình đang theo quy ước nào.

Vì sao 180 năm lại chia thành ba nguyên, chín vận?

Cơ sở của cách chia nằm ở chỗ cửu tinh vận hành theo một vòng tuần hoàn khép kín trên đồ bàn Lạc Thư, và mỗi sao chỉ giữ vai chủ đạo trong một khoảng thời gian nhất định. Khi một sao đương lệnh thì khí của nó mạnh nhất; khi hết thời thì khí ấy suy dần rồi chuyển sang sao kế tiếp. Chín sao nhân với 20 năm cho ra 180 năm, đúng bằng một vòng trọn vẹn từ sao 1 tới sao 9 rồi quay lại.

Sách Địa lý Nguyên Không Pháp Giám khi bàn về cửu cung cửu tinh có nói cửu tinh bố vào cửu cung mà lý khí tác dụng như thần, đồng thời xem trung cung số 5 là chỗ khởi phát của mọi tác dụng địa lý. Cách nhìn này giải thích vì sao vận 5, tuy thuộc hành Thổ và không gắn với một quẻ nào trong bát quái hậu thiên, vẫn được coi là vận có sức chi phối mạnh, thường gắn với biến động lớn.

Vận 9 (2024 tới 2043) đổi khác vận 8 ở những điểm nào?

Điểm đổi khác căn bản là sao đương lệnh. Vận 8 lấy Bát Bạch, hành Thổ, quẻ Cấn, phương Đông Bắc làm chủ. Vận 9 lấy Cửu Tử, hành Hỏa, quẻ Ly, phương Nam làm chủ. Khi bước sang vận 9, Cửu Tử trở thành sao đương lệnh và mang theo đặc trưng riêng, thường được luận là gắn với sự phát triển của công nghệ, trí tuệ nhân tạo và những biến đổi xã hội. Đây là nhận định mang tính diễn giải xu hướng, không phải dự báo chắc chắn.

Về phương vị, vận 8 làm khí phương Đông Bắc mạnh lên, còn vận 9 chuyển trọng tâm về phương Nam. Về tính chất ngũ hành, Bát Bạch thuộc Thổ, thiên về ổn định, tích lũy, bất động sản và nền tảng vật chất. Cửu Tử thuộc Hỏa, thiên về lan tỏa, bùng nổ, ánh sáng, truyền thông và tốc độ. Sự chuyển dịch từ Thổ sang Hỏa kéo theo cách đọc khí trường cũng đổi: những tổ hợp có Hỏa trở nên nhạy cảm hơn, những tổ hợp có Thổ mất bớt thế.

Vì sao cùng một ngôi nhà có thể tốt ở vận này mà xấu ở vận sau?

Vì tinh bàn của một ngôi nhà được lập dựa trên vận mà ngôi nhà đó thuộc về, cộng với hướng nhà và tọa nhà. Khi vận đổi, sao nhập trung cung đổi, toàn bộ cửu tinh phân bố lại vào chín cung. Một phương vị từng đón vượng tinh có thể chuyển sang đón thoái khí hoặc tử khí, và ngược lại. Vận của ngôi nhà không đổi trừ khi công trình được cải tạo lớn.

Điều này lý giải vì sao một căn nhà xây năm 2005, thuộc vận 8, vẫn giữ nguyên tinh bàn vận 8 cho tới khi có cải tạo lớn, dù thời gian bên ngoài đã bước sang vận 9. Nói cách khác, vận của ngôi nhà và vận của thời gian là hai lớp khác nhau. Khi luận giải, người ta thường đối chiếu tinh bàn nguyên vận của ngôi nhà với tinh bàn thời vận của năm, tháng, ngày, giờ để xem lớp khí nào đang tác động lên lớp khí nào.

Ứng dụng Tam Nguyên Cửu Vận vào thực tế

Ứng dụng phổ biến nhất là xác định phương vị nào đang đón vượng khí hoặc sinh khí trong vận hiện hành, từ đó bố trí cửa, phòng, khu vực sinh hoạt hoặc vật thể quan trọng. Việc phân cung được thực hiện bằng lưới cửu cung chồng lên mặt bằng, và vị trí của một cửa hay một phòng là ô trong lưới đó, có thể trùng hoặc không trùng với hướng mà cửa hay phòng ấy nhìn tới.

Nguyên tắc là tìm nơi sinh vượng khí để dùng và tránh nơi suy tử. Sách Địa lý Nguyên Không Pháp Giám phân biệt hai loại tinh bàn: tinh bàn nguyên vận, tức sao bản mệnh của vận mà ngôi nhà thuộc về, và tinh bàn thời vận, tức sao bay theo năm, tháng, ngày, giờ. Cát hung được luận từ sự tương tác giữa hai loại tinh bàn, kết hợp với địa hình sơn thủy thực tế.

Một ví dụ: trong vận 8, một ngôi nhà có tinh bàn nguyên vận hướng Tây Bắc, tọa Hợi thuộc Thổ; nếu tinh bàn thời vận của năm đưa Nhất Bạch thuộc Thủy tới cung Tây Bắc, ta có tổ hợp Nhất Bạch đáo hướng. Trong vận 8, Bát Bạch là vượng tinh, Nhất Bạch là sinh khí, nhưng vì Thủy khắc Thổ nên tổ hợp này cần được cân nhắc thận trọng, không thể kết luận cát hay hung chỉ dựa vào việc sao nào tới cung nào.

Những giới hạn cần biết khi dùng hệ thống này

Tam Nguyên Cửu Vận là một hệ quy chiếu thời gian, không phải bản án cố định cho một ngôi nhà hay một con người. Mốc chuyển vận theo lõi tính của site là Lập Xuân, nhưng vẫn có cách tính theo đầu năm dương lịch, và phái Huyền Không đại quái có cách chia vận không đều 20 năm. Các sách cũng không hoàn toàn thống nhất về việc khí 6 nên xếp vào Trung Nguyên hay Hạ Nguyên, và về cách gọi sinh khí, thoái khí, tử khí theo vận. Người học nên xác định rõ quy ước mình đang dùng, ghi chú lại, và tránh biến một hệ thống lý thuyết thành lời khẳng định tuyệt đối về tài lộc, sức khỏe hay vận mệnh.

Chín vận chia thế nào và vận nào đang đương lệnh?

Bảng theo lối chia đều hai mươi năm của Huyền Không phi tinh, chu kỳ ba nguyên bắt đầu năm Giáp Tý 1864. Năm tính từ Lập Xuân, không từ Tết: vận 9 bắt đầu ở Lập Xuân 2024. Phái Huyền Không đại quái chia vận không đều, nên năm đổi vận theo phái ấy sẽ khác.

Ở vận 8 và vận 9, sao nào là vượng khí, sinh khí, thoái khí, tử khí?

Bảng theo lối chia phổ biến: sao đương vận là vượng khí, sao của hai vận kế tiếp là sinh khí, sao của vận vừa qua là thoái khí, các sao còn lại là tử khí. Vòng số đi hết 9 thì quay về 1, nên trong vận 9 sinh khí là Nhất Bạch và Nhị Hắc. Có sách chỉ coi sao của vận liền sau là sinh khí, có sách tách thêm suy khí, và nhiều sách coi Ngũ Hoàng là sát khí ở mọi vận trừ vận 5.