Tarot là gì và vì sao nó khác với bói toán truyền thống?
Tarot là một bộ bài gồm 78 lá, mỗi lá là một bức tranh chứa biểu tượng chiêm tinh, chòm sao hoặc tư tưởng tôn giáo, mang câu chuyện riêng gắn với đời sống con người. Ở phương Tây, Tarot được xem như một hình thức tiên tri và chữa lành. Khi du nhập vào Việt Nam, nhiều người lại dùng Tarot như một cách coi bói để giải tỏa nhu cầu tâm linh.
Sự khác biệt nằm ở chỗ: bói toán truyền thống thường hỏi vận mệnh sẽ ra sao, còn Tarot hiện đại nhấn mạnh vào việc soi chiếu tình huống hiện tại và cảm xúc của người hỏi. Người giải bài, còn gọi là Reader Tarot, giúp dự đoán và giải mã các bí mật trong cuộc sống thông qua lá bài. Nhưng chính vì khoác lên mình ngôn ngữ tâm lý nhẹ nhàng hơn, Tarot dễ tạo cảm giác thân thiện và dễ tiếp cận với người trẻ hơn so với hình ảnh một thầy bói ngồi phán truyền.
Vì sao sau biến cố tình cảm người trẻ lại tìm đến Tarot?
Sau một biến cố tình cảm, người trẻ thường rơi vào trạng thái quá tải cảm xúc: không biết chuyện gì đang xảy ra, không biết đối phương nghĩ gì, không biết mình nên tiếp tục hay dừng lại. Tarot xuất hiện như một điểm tựa tạm thời vì nó cho phép họ đặt câu hỏi mà không sợ bị phán xét.
Một sinh viên tại TP.HCM chia sẻ rằng cô tìm đến Reader Tarot mỗi khi áp lực về cuộc sống, và sau mỗi lần nghe lời khuyên từ trải bài, cô thấy an tâm, đỡ lo lắng hơn và có thêm hướng giải quyết. Một người 25 tuổi ở quận 3 cũng cho biết mỗi khi gặp chuyện trắc trở trong tình cảm, anh đều tìm đến xem bài Tarot để nhận lời khuyên, thậm chí để nó chi phối quyết định tiếp tục hay dừng lại. Anh nói rằng có nhiều chuyện không thể chia sẻ với người thân, nên dễ dàng hơn khi nói cùng người lạ.
Điểm chung của những câu chuyện này không phải là niềm tin vào phép màu, mà là nhu cầu được lắng nghe và được phép bối rối. Sau chia tay, câu hỏi lớn nhất thường là: mình có còn cơ hội không, mình có nên nhắn tin không, mình có sai không. Tarot không trả lời chắc chắn những câu đó, nhưng nó cho người hỏi một chỗ để bắt đầu.
Người trẻ tìm đến Tarot để xin câu trả lời hay để có chỗ đặt câu hỏi?
Câu trả lời trung thực là cả hai, nhưng phần lớn là vế thứ hai. Người trẻ đến với Tarot sau biến cố tình cảm thường đã có sẵn một câu trả lời trong lòng, họ chỉ cần một tiếng nói bên ngoài xác nhận hoặc phản biện điều đó. Lá bài trở thành tấm gương soi vào điều họ đang né tránh.
Điều này lý giải vì sao cùng một trải bài, hai người có thể nghe ra hai thông điệp khác nhau. Người đang hy vọng sẽ thấy dấu hiệu quay lại. Người đang muốn buông sẽ thấy dấu hiệu nên dừng. Tarot không tạo ra câu trả lời, nó khuếch đại câu trả lời đã có trong người hỏi.
Nói cách khác, giá trị lớn nhất của Tarot trong giai đoạn này không nằm ở độ chính xác tiên tri, mà nằm ở chỗ nó hợp thức hóa việc được đặt câu hỏi. Người trẻ được phép hỏi những điều mà ở ngoài đời họ thấy xấu hổ khi hỏi: người kia có còn thương mình không, mình có đang bị lừa dối không, mình có nên chờ không.
Cơ chế tâm lý nào khiến Tarot tạo cảm giác an tâm?
Có ít nhất ba cơ chế tâm lý giải thích vì sao Tarot dễ tạo cảm giác an tâm sau biến cố tình cảm.
- Hiệu ứng Barnum: con người có xu hướng thấy những mô tả chung chung là đúng với riêng mình. Một câu như "bạn đang phân vân giữa lý trí và con tim" gần như đúng với mọi người đang yêu.
- Nhu cầu kiểm soát: sau biến cố, cảm giác mất kiểm soát là khó chịu nhất. Một trải bài cho cảm giác rằng mọi thứ có thể được sắp xếp lại thành câu chuyện có đầu có cuối.
- Nghi thức chữa lành: việc ngồi xuống, rút bài, lắng nghe, gật đầu, tất cả tạo thành một nghi thức giúp cảm xúc có chỗ hạ cánh thay vì quay cuồng trong đầu.
Ba cơ chế này không chứng minh Tarot đúng hay sai. Chúng chỉ cho thấy vì sao Tarot có sức hút, đặc biệt với người đang tổn thương và cần một điểm tựa ngắn hạn.
Khi nào việc xem Tarot trở thành lạm dụng?
Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Đào Lưu, giảng viên trường Đại học Văn Lang, cho biết bà không ủng hộ việc lạm dụng coi Tarot vì cơ bản đó là một hoạt động chưa được chứng minh về mặt khoa học. Nếu để bản thân bị chi phối bởi những "tín hiệu vũ trụ" do người khác cung cấp, người xem rơi vào trạng thái bị động. Việc xem Tarot quá nhiều làm cho cá nhân phụ thuộc vào tiên đoán từ người khác, mất đi khả năng tư duy, quyết định và tự chủ của bản thân.
Dấu hiệu lạm dụng không khó nhận ra. Người xem bắt đầu không dám quyết định gì nếu chưa rút bài. Sau mỗi lần xem, họ thấy nhẹ hơn nhưng chỉ vài ngày sau lại cần xem tiếp. Họ chi tiền vượt khả năng cho các trải bài ngày càng đắt. Và quan trọng nhất, họ không còn hỏi ý kiến bạn bè, gia đình, hoặc chính mình.
Những rủi ro cụ thể khi lạm dụng Tarot
Theo ghi nhận của báo Pháp Luật TP.HCM, các dịch vụ coi Tarot xuất hiện nhan nhản trên mạng xã hội, thậm chí có dấu hiệu trục lợi. Trong một hội nhóm có hơn 97 ngàn lượt theo dõi, các bài đăng nhận xem bài Tarot có mức giá công khai từ 35.000 đồng đến 250.000 đồng hoặc "phí tùy tâm", tính theo số câu hỏi hoặc thời gian hỏi. Nhiều reader coi đây là thu nhập chính. Không ít người mê muội, tin bất chấp vào Tarot và đổ khá nhiều tiền vào hình thức này.
Sự phổ biến của Tarot còn thu hút nhiều bạn trẻ sẵn sàng bỏ việc làm hiện tại để theo học các khóa học dài, ngắn hạn với giá từ 2 triệu đồng đến 10 triệu đồng mỗi khóa, dưới sự hướng dẫn của các Reader Tarot "4 năm kinh nghiệm" với quảng cáo "Có thể sớm hành nghề chỉ sau một vài khóa học".
Chuyên gia Đào Lưu cảnh báo không ít bạn trẻ bị kẻ xấu lợi dụng tống tiền khi họ khai thác được điểm yếu, những lo lắng bất an của người xem. Kẻ xấu có thể lôi kéo, rủ rê lún sâu hơn vào con đường mê tín dị đoan khác như cúng bái, giải trừ xui xẻo, khiến tiền mất tật mang. Ngoài ra, không ít vụ việc người trẻ chuyển tiền đặt cọc để được đặt lịch hẹn xem Tarot, sau đó Reader mất hút.
| Rủi ro | Biểu hiện thường gặp | Hậu quả |
|---|---|---|
| Phụ thuộc quyết định | Không dám chọn gì nếu chưa rút bài | Mất tự chủ, chậm trưởng thành |
| Tốn kém tài chính | Xem liên tục, mua khóa học đắt | Mất tiền, nợ nần |
| Bị trục lợi | Reader hù dọa, đòi thêm phí | Bị tống tiền, lừa đảo |
| Lệch lạc tâm lý | Tin tuyệt đối vào lời phán | Lo âu kéo dài, mất niềm tin bản thân |
Phân biệt Tarot như công cụ tự soi chiếu và Tarot như lời phán số mệnh
Có hai cách tiếp cận Tarot rất khác nhau, và sự khác biệt này quyết định việc xem Tarot có ích hay có hại.
Cách thứ nhất xem Tarot như một công cụ tự soi chiếu. Người hỏi chủ động chọn câu hỏi, tự liên hệ lá bài với hoàn cảnh của mình, và coi lời giải bài là một trong nhiều nguồn tham khảo. Sau buổi xem, họ vẫn hỏi thêm bạn bè, gia đình, và quan trọng nhất là tự quyết định. Ở cách này, Tarot giống như một buổi viết nhật ký có hình ảnh.
Cách thứ hai xem Tarot như lời phán số mệnh. Người hỏi giao phó quyết định cho lá bài, coi lời giải bài là chân lý không thể cãi, và lặp lại việc xem mỗi khi lo lắng. Ở cách này, Tarot trở thành một thế lực bên ngoài thay vì một công cụ bên trong.
Sự khác biệt không nằm ở bộ bài, mà nằm ở vị trí của người hỏi. Cùng một bộ bài 78 lá, cùng một trải bài ba lá, nhưng kết quả tâm lý hoàn toàn khác nhau tùy vào việc người hỏi đang chủ động hay bị động.
Vậy người trẻ nên dùng Tarot như thế nào sau biến cố tình cảm?
Câu trả lời hợp lý là dùng có ý thức và có giới hạn. Trước khi xem, hãy xác định rõ mình đang tìm gì: một câu trả lời hay một chỗ để trút cảm xúc. Nếu là vế sau, có thể viết nhật ký, tâm sự với bạn thân, hoặc tìm đến chuyên gia tâm lý sẽ hiệu quả và an toàn hơn.
Nếu vẫn muốn xem Tarot, hãy chọn người giải bài có đạo đức nghề nghiệp, không hù dọa, không đòi thêm phí, không hứa hẹn những điều quá cụ thể về tương lai. Sau khi xem, hãy tự hỏi: điều gì trong lời giải bài là điều mình đã biết nhưng chưa dám thừa nhận. Đó thường là phần giá trị nhất.
Chuyên gia tâm lý Nguyễn Thị Đào Lưu khuyến cáo có thể xem Tarot để giải tỏa sự tò mò, nhưng nên chọn lọc thông tin để tiếp nhận. Khi phát hiện dấu hiệu trục lợi, lừa đảo, cần báo ngay cho cơ quan chức năng. Giới trẻ cần tự bồi dưỡng năng lực cho bản thân để tăng cường sự tự tin, tin vào khả năng giải quyết vấn đề của chính mình thay vì chờ vào thế lực siêu nhiên mở lối. Quan trọng nhất là xây dựng một đời sống tinh thần lành mạnh, niềm tin chắc chắn và những điểm tựa tâm linh an toàn, bởi văn hóa người Việt vốn coi trọng đời sống tâm linh.
Cuối cùng, câu hỏi đặt ra ở tiêu đề bài viết này có thể được trả lời gọn lại: người trẻ tìm đến Tarot sau biến cố tình cảm vì họ cần một chỗ để đặt câu hỏi, và đôi khi cần một tiếng nói bên ngoài để nghe rõ tiếng nói bên trong mình. Tarot có thể là một công cụ hữu ích nếu được dùng có ý thức. Nó trở thành có hại khi người xem quên rằng lá bài chỉ là tấm gương, còn người bước tiếp vẫn phải là chính họ.
