Tarot là gì và vì sao nó hấp dẫn đến vậy?
Tarot là một bộ bài gồm 78 lá, mỗi lá mang một bức tranh chứa biểu tượng chiêm tinh, chòm sao hoặc tư tưởng tôn giáo, kèm một câu chuyện riêng gắn với đời sống con người. Ở phương Tây, tarot được xem như một hình thức tiên tri và chữa lành. Khi du nhập vào Việt Nam, nó nhanh chóng được dùng như một cách "coi bói" để giải tỏa nhu cầu tâm linh.
Sức hấp dẫn của tarot nằm ở chỗ nó cho cảm giác được lắng nghe mà không phán xét. Một sinh viên ở TP.HCM chia sẻ rằng mỗi khi áp lực, em tìm đến tarot, sau mỗi trải bài thấy an tâm, đỡ lo lắng hơn và có thêm hướng giải quyết. Một người 25 tuổi ở quận 3 nói rằng có những chuyện không thể chia sẻ với người thân, nên dễ dàng hơn khi nói cùng người lạ, và các lá bài giúp anh đưa ra quyết định nhanh chóng hơn.
Cảm giác nhẹ nhõm ấy là thật. Vấn đề không nằm ở cảm giác đó, mà nằm ở chỗ bạn còn giữ được quyền quyết định cho mình hay không.
Ranh giới giữa chữa lành và lệ thuộc nằm ở đâu?
Chữa lành là khi tarot giúp bạn gọi tên cảm xúc, nhìn vấn đề từ góc khác, rồi bạn tự bước tiếp. Lệ thuộc là khi bạn không còn dám quyết định nếu chưa hỏi lá bài.
Theo Thạc sĩ tâm lý Nguyễn Thị Đào Lưu, giảng viên Trường Đại học Văn Lang, bà không ủng hộ việc lạm dụng coi tarot vì đây là hoạt động chưa được chứng minh về mặt khoa học. Nếu để bản thân bị chi phối bởi những "tín hiệu vũ trụ" do người khác cung cấp, bạn rơi vào trạng thái bị động. Việc xem tarot quá nhiều khiến cá nhân phụ thuộc vào tiên đoán của người khác, mất khả năng tư duy, quyết định và tự chủ.
Tiến sĩ văn hóa học Lê Thị Trúc Anh, Học viện Cán bộ TP.HCM, nhìn vấn đề từ gốc rộng hơn: nhu cầu tò mò và thích phỏng đoán tương lai là động cơ tự nhiên của con người. Nhưng khi việc xem bói gắn với động cơ trục lợi và bị thương mại hóa trên mạng xã hội, nó trở thành vấn đề xã hội gây ảnh hưởng tiêu cực. Bà cũng chỉ ra nguyên nhân sâu hơn: người tìm đến bói toán thường đang lúng túng trong việc xác định giá trị cá nhân cốt lõi, mất mục tiêu và phương hướng, đồng thời chịu áp lực mưu sinh và những khó khăn thời hậu Covid-19 như thất nghiệp, bệnh tật, chia ly, ly hôn gia tăng.
Nói cách khác, tarot không tạo ra sự lệ thuộc. Nó chỉ lấp vào khoảng trống mà sự thiếu vững vàng về lý trí và tâm lý hoang mang đã để lại.
Năm dấu hiệu cho thấy bạn đang lệ thuộc vào một lá bài
Dấu hiệu 1: Bạn không ra quyết định nếu chưa hỏi bài
Đây là dấu hiệu rõ nhất. Một người được phỏng vấn thừa nhận các lá bài chi phối đến quyết định tiếp tục hay dừng lại một mối quan hệ của anh. Khi một lá bài có quyền phủ quyết lên lựa chọn của bạn, bạn đã giao quyền tự quyết cho nó.
Dấu hiệu 2: Bạn quay lại ngày càng dày hơn, nhưng không thấy nhẹ hơn
Tần suất tự nó không phải vấn đề. Vấn đề là đường cong cảm xúc. Nếu mỗi lần trải bài xong bạn thấy nhẹ, rồi vài ngày sau lại cần trải bài tiếp vì lo lắng quay lại y nguyên, bạn đang dùng tarot như thuốc giảm đau chứ không phải như gương soi.
Dấu hiệu 3: Bạn chỉ hỏi lại đúng một câu
Hỏi lại cùng một câu với hy vọng nhận được câu trả lời khác là dấu hiệu bạn không tìm thông tin, bạn tìm sự cho phép. Bạn muốn lá bài nói điều bạn đã biết nhưng chưa dám làm.
Dấu hiệu 4: Bạn chi tiền vượt khả năng cho việc xem bài
Thực tế ghi nhận các bài đăng nhận xem tarot với giá công khai từ 35.000 đồng đến 250.000 đồng, hoặc "phí tùy tâm", tính theo số câu hỏi hay thời gian hỏi. Nhiều người tin bất chấp và đổ khá nhiều tiền vào hình thức này. Nhiều bạn trẻ còn bỏ việc làm hiện tại để theo học các khóa tarot giá từ 2 triệu đến 10 triệu đồng mỗi khóa, với quảng cáo "có thể sớm hành nghề chỉ sau một vài khóa học". Khi khoản chi cho tarot cạnh tranh với những nhu cầu thiết yếu khác, đó là tín hiệu cần dừng lại.
Dấu hiệu 5: Bạn không còn ai khác để hỏi
Nếu tarot trở thành nơi duy nhất bạn dám mở lòng, vấn đề không còn là lá bài mà là mạng lưới hỗ trợ của bạn đã co lại. Một người tâm sự rằng anh tìm đến tarot vì không thể chia sẻ với người thân. Sự cô lập cảm xúc thường đi trước sự lệ thuộc, không phải ngược lại.
| Dấu hiệu | Biểu hiện cụ thể | Mức độ cần lưu tâm |
|---|---|---|
| Không tự quyết | Chờ lá bài phủ quyết hoặc cho phép trước khi hành động | Cao |
| Quay lại dày hơn mà không nhẹ hơn | Trải bài xong thấy nhẹ, vài ngày sau lo lại y nguyên | Trung bình đến cao |
| Hỏi lại cùng một câu | Muốn nghe câu trả lời khác với điều đã nhận | Trung bình |
| Chi tiền vượt khả năng | Phí xem bài, khóa học cạnh tranh với chi tiêu thiết yếu | Cao |
| Mất mạng lưới hỗ trợ | Tarot là nơi duy nhất dám mở lòng | Cao |
Vì sao tarot dễ gây lệ thuộc hơn những hình thức khác?
Tarot có ba đặc điểm khiến nó dễ tạo phụ thuộc. Thứ nhất, nó cho câu trả lời nhanh và cụ thể, trong khi đời sống thật thường mơ hồ. Thứ hai, nó diễn ra trong bối cảnh riêng tư, một thầy một trò, tạo cảm giác thân mật và an toàn. Thứ ba, nó không đòi hỏi bạn phải thay đổi hành vi, chỉ cần bạn quay lại.
Cộng thêm bối cảnh mạng xã hội, dịch vụ xem tarot xuất hiện nhan nhản với những lời quảng cáo hấp dẫn như "đảm bảo kết quả chính xác, nếu không đúng sẽ hoàn lại 50% phí". Các hội nhóm quy tụ hàng chục nghìn lượt theo dõi, nơi reader coi đây là thu nhập chính. Khi một niềm tin được tiếp thị bài bản, rào cản tâm lý để hoài nghi cũng cao hơn.
Về mặt pháp lý, các hành vi mê tín dị đoan có thể bị xử lý theo Luật An ninh mạng, Luật Hình sự năm 2015, Nghị định 158/2013/NĐ-CP và Nghị định 38/2021/NĐ-CP. Thực tế đã có trường hợp bị xử phạt 7,5 triệu đồng vì đăng tải clip mê tín, "thầy gọi hồn".
Khi nào tarot thực sự hữu ích?
Tarot hữu ích khi nó đóng vai trò công cụ tự suy ngẫm, không phải cơ quan ra phán quyết. Cụ thể, nó giúp bạn đặt câu hỏi tốt hơn cho chính mình, nhìn một tình huống từ góc độ chưa nghĩ tới, và gọi tên cảm xúc đang bị che lấp.
Tiến sĩ Lê Thị Trúc Anh khuyên có thể xem tarot để giải tỏa sự tò mò, nhưng nên chọn lọc thông tin để tiếp nhận. Khi phát hiện dấu hiệu trục lợi, lừa đảo, cần báo ngay cho cơ quan chức năng. Thạc sĩ Đào Lưu cũng cảnh báo không ít bạn trẻ bị kẻ xấu lợi dụng tống tiền khi khai thác được điểm yếu và lo lắng của họ, thậm chí bị lôi kéo vào cúng bái, giải trừ xui xẻo, khiến tiền mất tật mang. Cũng có trường hợp chuyển tiền đặt cọc để đặt lịch xem tarot rồi reader mất hút.
Làm gì để giữ tarot ở đúng vị trí của nó?
Cách thực hành đơn giản nhất là đặt giới hạn trước khi trải bài. Ví dụ, chỉ xem một lần cho một vấn đề, không hỏi lại trong một khoảng thời gian định sẵn, và luôn tự viết ra quyết định của mình trước khi nghe giải bài.
Một bước khác là mở rộng mạng lưới hỗ trợ. Nếu bạn chỉ có một nơi để tâm sự, hãy tìm thêm một người bạn, một người thân, hoặc một chuyên gia tâm lý. Sự đa dạng nguồn lực là hàng rào tự nhiên chống lệ thuộc.
Tiến sĩ Trúc Anh gợi ý cách phát triển bản thân thay vì tin vào bói toán: mỗi người hãy tự nhận thức và liệt kê những thói quen xấu của chính mình, rồi lập kế hoạch tập rời bỏ chúng mỗi ngày, mỗi tuần. Theo bà, con người có số mệnh tốt không phải vì có thói quen tốt, mà vì có vô số thói quen tốt tạo nên tính cách đáng tin cậy, khiến các mối quan hệ xung quanh trở nên dễ chịu và hữu ích hơn.
Thạc sĩ Đào Lưu nhấn mạnh giới trẻ cần tự bồi dưỡng năng lực để tăng sự tự tin, tin vào khả năng giải quyết vấn đề của bản thân thay vì chờ thế lực siêu nhiên mở lối, đồng thời xây dựng một đời sống tinh thần lành mạnh với những điểm tựa tâm linh an toàn.
Câu hỏi tự kiểm tra trước lần trải bài tới
Trước khi mở bộ bài lần tới, bạn có thể tự hỏi: mình đang tìm thông tin hay tìm sự cho phép? Nếu câu trả lời là sự cho phép, lá bài sẽ không giúp gì được. Nếu là thông tin, hãy viết ra giấy điều bạn muốn biết, và sau khi nghe giải bài, tự quyết định.
Một câu hỏi khác: nếu hôm nay không có lá bài nào, mình có dám làm điều mình đang cân nhắc không? Nếu câu trả lời là không, vấn đề nằm ở chỗ khác, không nằm ở tarot.
Tarot không xấu và không tốt. Nó là một công cụ, và công cụ thì phụ thuộc vào người dùng. Điều đáng quan tâm không phải là lá bài bạn rút được, mà là bạn còn giữ được quyền viết nên câu chuyện của chính mình hay đã trao cây bút cho người khác.
