Giới thiệu
NSND Tự Long, tên đầy đủ Vũ Tự Long, sinh năm 1973 tại Bắc Ninh, xuất thân trong gia đình có truyền thống nghệ thuật. Bố ông là NSƯT Tự Lẫm và mẹ là NSƯT Minh Phức. Từ nhỏ, ông được tiếp xúc với môi trường nghệ thuật và được dạy hát chèo.
Vì sao một nghệ sĩ chèo lại được biết đến rộng rãi qua truyền hình?
Chèo là loại hình sân khấu truyền thống, thường gắn với sân khấu và khán giả ở những không gian biểu diễn nhất định. Sự xuất hiện của Tự Long trên truyền hình, trước hết qua phim truyền hình thời học sinh rồi qua các chương trình hài, giúp hình ảnh của ông đến được với đông đảo khán giả cả nước, vượt ra ngoài phạm vi của một sân khấu truyền thống.
Quá trình hoạt động và sự nghiệp
Ngay từ thời học sinh, Tự Long đã tham gia phim truyền hình để tích lũy kinh nghiệm diễn xuất. Ông tốt nghiệp Trường Đại học Sân khấu và Điện ảnh Hà Nội, sau đó đầu quân về Đoàn chèo Tổng cục Hậu cần để theo đuổi đam mê diễn xuất.
Năm 2000, ông bén duyên với diễn hài cùng Xuân Bắc trong chương trình Gặp nhau cuối tuần, nhanh chóng được khán giả cả nước biết đến và yêu mến. Từ đây, ông được nhớ đến như một nghệ sĩ hài. Ông cũng là một trong những nghệ sĩ gắn bó lâu nhất với chương trình Gặp nhau cuối năm - Táo quân, nổi bật với vai Táo xã hội. Trên sân khấu chèo, ông cũng là một nghệ sĩ được đánh giá cao.
Về các vai diễn sân khấu, NSND Tự Long ghi dấu ấn với vai Đại tướng Nguyễn Chí Thanh trong vở Sáng trong như ngọc một con người và vai thầy giáo Chu Văn An. Với vai thầy giáo Chu Văn An, ông đã giành được huy chương vàng. Năm 2024, ông nhận giải Đạo diễn xuất sắc và giải Đào Tấn với vai trò đạo diễn vở chèo Đại đội trưởng của tôi.
Vì sao việc giữ vai trò đạo diễn lại đáng chú ý ở một nghệ sĩ vốn được biết đến với vai diễn?
Diễn viên và đạo diễn là hai công việc khác nhau: người diễn chịu trách nhiệm trước vai diễn của mình, còn người đạo diễn chịu trách nhiệm trước toàn bộ vở diễn. Việc Tự Long nhận giải Đạo diễn xuất sắc và giải Đào Tấn cho vở chèo Đại đội trưởng của tôi cho thấy ông không chỉ đứng ở vị trí người thể hiện mà còn tham gia vào khâu dàn dựng, một bước chuyển trong hoạt động nghề nghiệp.
Những danh hiệu và giải thưởng nói lên điều gì?
Các danh hiệu NSƯT và NSND là hình thức ghi nhận chính thức của Nhà nước đối với những nghệ sĩ có đóng góp trong hoạt động biểu diễn, được xét theo quy định chung. Ở trường hợp Tự Long, các danh hiệu này đặt cạnh các giải thưởng do công chúng và giới nghề bình chọn, cho thấy sự ghi nhận đến từ cả hai phía.
Cột mốc chính
- Năm 2012: được phong tặng danh hiệu NSƯT.
- Năm 2015: được phong tặng danh hiệu NSND.
- Tháng 9.2014: được bổ nhiệm làm Phó giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội.
- Ngày 30.12.2024: nhận quyết định bổ nhiệm vai trò Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội, sau khi Đại tá, NSND Nguyễn Quốc Trượng nghỉ hưu.
- Năm 2024: tham gia chương trình Anh trai vượt ngàn chông gai, gây chú ý với tinh thần hết mình và thông điệp giữ gìn văn hóa dân tộc.
- Năm 2024: nhận Giải Mai Vàng lần thứ 30 ở hạng mục Diễn viên hài được yêu thích nhất, cùng giải Nghệ sĩ truyền cảm hứng do Bộ Văn hóa - Thể thao và Du lịch trao tặng.
Việc tiếp nhận vị trí Giám đốc Nhà hát Chèo Quân đội có ý nghĩa gì?
Nhà hát Chèo Quân đội là đơn vị biểu diễn gắn với môi trường quân đội, nơi Tự Long đã công tác từ khi còn là diễn viên. Việc ông từng giữ vai Phó giám đốc rồi sau đó nhận vai Giám đốc cho thấy một quá trình gắn bó lâu dài với đơn vị, chứ không phải một vị trí đến từ bên ngoài.
Đâu là phần ghi chép chắc chắn và đâu là phần có thể mang tính giai thoại?
Những mốc gắn với ngày tháng và văn bản bổ nhiệm, cùng các danh hiệu và giải thưởng được nêu ở trên, thuộc phần ghi chép có thể đối chiếu qua thông báo của đơn vị và báo chí. Những chi tiết mang tính hồi tưởng về tuổi nhỏ hay về không khí gia đình thường được kể lại trong các bài phỏng vấn, nên nên đọc như lời kể của nhân vật hơn là tư liệu kiểm chứng độc lập.
Đời tư
NSND Tự Long có vợ là bà Trần Minh Nguyệt, giảng viên Đại học Văn hóa Nghệ thuật Quân đội Hà Nội. Ông chia sẻ vợ là người ít nói, luôn hy sinh thầm lặng để ông yên tâm dành tâm sức cho nghệ thuật.