Cúng rằm tháng Giêng

Còn gọi: Tết Nguyên tiêu, Tết Thượng nguyên, Rằm Thượng nguyên, Lễ Thượng nguyên

Tiết lễ trong năm

Văn hoá và tín ngưỡng Ghi chép phong tục.

Văn khấn cúng rằm tháng Giêng7 bài, giữ nguyên chữ, có chỗ điền tên và địa chỉ.

Theo tục, rằm tháng Giêng là ngày trăng tròn đầu tiên của năm, còn gọi Tết Nguyên tiêu hay Tết Thượng nguyên. Các nhà thường sắm lễ chay cúng Phật và lễ mặn cúng gia tiên, nhiều người đi chùa cầu an trong dịp này.

Tóm tắt

Làm ngày nào: Ngày rằm tháng Giêng âm lịch; lễ cúng gia tiên thường làm vào giờ Ngọ
Năm nay (2026): Thứ Ba, 3/3/2026
Năm sau (2027): Thứ Bảy, 20/2/2027
Cúng ai: Phật; thần linh trong nhà (Thành hoàng, Thổ địa, Táo quân, Thần Tài); gia tiên nội ngoại; tiền chủ, hậu chủ
Nơi cúng: Bàn thờ Phật, Bàn thờ gia tiên, Chùa

Xem lịch âm

Mỗi nhà, mỗi vùng có thể làm khác.

Mâm cúng

Bàn phủ khăn xanh bày nhiều đĩa món chay, bánh bao, bánh mì gói ni lông, bát cơm, bát canh và chồng bát đũa. — Mâm cúng ngày 14 tháng Giêng âm lịch, năm 2018.Ảnh: Phương Huy, Wikimedia Commons (CC BY-SA 4.0)

Vùng:Cả nướcMiền BắcMiền Nam

Cả nước

Làm lúc nào: Ngày rằm tháng Giêng; lễ cúng gia tiên thường làm vào giờ Ngọ (11 đến 13 giờ)
Giờ theo tục: giờ Ngọ, 11 đến 13 giờ

Lễ vật	Chay, mặn	Ghi chú
Món chay
Mâm lễ chay cúng Phật	Chay	Cùng hương hoa, đèn nến
Món mặn
Mâm lễ mặn cúng gia tiên	Mặn	Các món như cỗ ngày Tết: thịt luộc, canh măng, nem, giò, xôi gấc
Hương, đèn, nến
Hương, hoa, vàng mã, đèn nến
Trầu cau
Trầu cau, rượu	Chay
Xôi, bánh
Bánh trôi (chè trôi nước)	Chay	Có hướng dẫn ghi mâm lễ phải có, có hướng dẫn ghi nhiều nơi thêm vào
Quả
Ngũ quả	Chay

Miền Bắc

Lễ vật	Chay, mặn	Ghi chú
Món mặn
Mâm cỗ mặn cúng gia tiên theo lối "4 bát 6 đĩa"	Mặn	Có nơi gọi là quy tắc đặc trưng của miền Bắc
Quả
Mâm ngũ quả có nải chuối	Chay	Bài báo ghi chuối là thức quả luôn có trên mâm ngũ quả miền Bắc

Miền Nam

Lễ vật	Chay, mặn	Ghi chú
Quả
Mâm ngũ quả: mãng cầu Xiêm, dừa, đu đủ, xoài, sung	Chay	Bài báo ghi ý "cầu sung túc vừa đủ xài"

Nghi thức

Chuẩn bịSắm hai lễ: lễ chay cúng Phật và lễ mặn cúng gia tiên
KhấnThắp hương, khấn thần linh và gia tiên
Có thể làm lễ ở chùa hoặc ở nhà; nhiều người đi chùa cầu an trong dịp này

Lưu ý

Chay hay mặnTheo Tạp chí Công Thương, mỗi nơi, mỗi nhà chuẩn bị mâm cỗ rằm tháng Giêng một khác, cúng chay hay cúng mặn tùy điều kiện và phong tục
Theo VnExpress, đồ lễ cúng tại nhà dịp này không cần to và long trọng như ngày cuối năm

Kiêng kỵ

Có hướng dẫn ghi ngày rằm tháng Giêng tránh sát sinh nên có nhà chỉ cúng chay

Phong tục

Rằm tháng Giêng là ngày trăng tròn đầu tiên của năm mới, theo tục xưa gọi là Tết Nguyên tiêu, còn gọi Tết Thượng nguyên; dân gian có câu "Lễ Phật quanh năm không bằng ngày rằm tháng Giêng".

Theo VnExpress, rằm tháng Giêng ở Việt Nam xa dần điển tích gốc, pha thêm yếu tố Phật giáo và quan niệm dân gian; đây là dịp lên chùa cầu an, nhiều chùa kết hợp làm lễ giải sao.

Chỗ các nguồn nói khác nhau

Về bánh trôi: có hướng dẫn ghi trong mâm lễ phải có bánh trôi; Báo Pháp luật TP. Hồ Chí Minh và một số hướng dẫn ghi nhiều nơi, nhiều người thêm bánh trôi nước
Về cỗ mặn hay chay: một số hướng dẫn ghi cúng gia tiên bằng mâm mặn; Báo Pháp luật TP. Hồ Chí Minh ghi lễ vật chủ yếu là đồ chay; bài VnExpress ghi đồ lễ ở nhà không cần to như cuối năm

Hỏi đáp