Tới nội dung
Tết −50%Đoàn Viên chỉ 99.500đ năm đầuGói Đoàn Viên năm đầu chỉ 99.500đ, tặng 1 bản luận mỗi nămXem ưu đãi

Tri thức / Đông phương / Phong thuỷ

Phong thủy

Ngày và phương kiêng khi làm nhà theo Hiệp kỷ biện phương thư: Nguyệt phá, Tứ ly, Tứ tuyệt, thiên khắc địa xung, Thái Tuế, Tam Sát

Thuật số truyền thống Hệ diễn giải cổ.
Ngày và phương kiêng khi làm nhà theo Hiệp kỷ biện phương thư: Nguyệt phá, Tứ ly, Tứ tuyệt, thiên khắc địa xung, Thái Tuế, Tam Sát

TL;DR: Sách Hiệp kỷ biện phương thư (1741) ghi bốn nhóm điều kiêng khi làm nhà: ngày Phá (Nguyệt phá); nhóm Tứ ly, Tứ tuyệt, Thượng sóc, ngày cuối tháng; ngày, tháng, năm xung tuổi người chủ việc; và phương Thái Tuế, Tam Sát của năm. Trong bốn ngày Kiến, Phá, Bình, Thu mà dân gian kiêng, sách coi ngày Phá là xấu nhất. Về phương, sách ghi Thái Tuế ngồi được mà không hướng được, Tam Sát hướng được mà không ngồi được. Đây là quy tắc của sách chọn ngày, chưa được nghiên cứu kiểm chứng.

Sách chọn ngày kiêng những gì khi làm nhà?

Bốn nhóm điều kiêng chính mà Hiệp kỷ biện phương thư (1741) ghi khi làm nhà gồm: ngày Phá (Nguyệt phá); ngày Tứ ly, Tứ tuyệt, Thượng sóc, ngày cuối tháng; ngày, tháng, năm xung tuổi người chủ việc; và phương Thái Tuế, Tam Sát của năm[1]. Đây là quy tắc của sách chọn ngày, chưa được nghiên cứu kiểm chứng. Sách do triều Thanh cho biên soạn, Mai Cốc Thành và các quan cùng làm; bản tiếng Việt do Vũ Hoàng, Lân Bình dịch (1998)[2].

Sách chia điều kiêng làm hai loại. Kiêng theo ngày gồm các ngày Phá, Tứ ly, Tứ tuyệt, Thượng sóc, ngày cuối tháng, và các ngày xung tuổi. Kiêng theo phương gồm phương Thái Tuế, Tam Sát và các sao xấu khác của năm[1].

Nguyệt phá là gì và vì sao sách coi là ngày xấu nhất?

Nguyệt phá là ngày có chi xung với chi của tháng. Sách dẫn Tuyển trạch tông kính: trong bốn ngày dân gian kiêng là Kiến, Phá, Bình, Thu, chỉ ngày Phá là xấu nhất; ngày Kiến có nhiều thần tốt thì vẫn dùng được[1]. Nguyên văn: "建破平收俗之所忌惟破日最凶建日吉多可用"[1].

Sách giải thích: ngày Phá là chỗ xung của chi tháng (nguyệt kiến), cũng là chỗ khí của tháng tuyệt, nên gặp thần tốt cũng vẫn kiêng[1]. Ngày ấy kiêng gần hết việc lớn, trong đó có cầu phúc, cầu tự, dâng biểu, cưới hỏi, xây dựng, động thổ, chôn cất[1].

Tứ ly, Tứ tuyệt là ngày nào?

Tứ ly là bốn ngày, mỗi ngày đứng ngay trước Đông chí, Hạ chí, Xuân phân, Thu phân. Sách dẫn Ngọc môn kinh: "Ly" là ngày trước các tiết phân, chí, lúc âm dương phân chia[1]. Tào Chấn Khuê gọi tên từng ngày: trước Đông chí là Thủy ly, trước Hạ chí là Hỏa ly, trước Xuân phân là Mộc ly, trước Thu phân là Kim ly[1].

Tứ tuyệt là bốn ngày, mỗi ngày đứng ngay trước Lập xuân, Lập hạ, Lập thu, Lập đông. Sách dẫn Ngọc môn kinh: "Tứ tuyệt là ngày trước bốn tiết Lập"[1]. Tào Chấn Khuê giải: Lập xuân thì Mộc vượng, Thủy tuyệt; Lập hạ thì Hỏa vượng, Mộc tuyệt; Lập thu thì Kim vượng, Thổ tuyệt; Lập đông thì Thủy vượng, Kim tuyệt[1].

Sách gộp Tứ ly, Tứ tuyệt với Thượng sóc và ngày cuối tháng vào một nhóm: chỉ không kiêng cúng tế, dọn dẹp, sửa đường và vài việc nhỏ, các việc khác đều kiêng, gặp thần tốt cũng vẫn kiêng[1]. Nguyên văn: "止不忌祭祀解除沐浴整容剃頭整手足甲補垣塞穴掃舍宇修飾垣牆平治道塗破屋壊垣伐木餘事皆忌與徳合赦願併猶忌"[1]. Thượng sóc ở đây không phải ngày mồng một: đó là ngày định theo can của năm, ví dụ năm Giáp là ngày Quý Hợi, năm Ất là ngày Kỷ Tỵ[1].

Thiên khắc địa xung là gì và mức nặng nhẹ ra sao?

Thiên khắc địa xung là khi chi của năm, tháng, ngày hay giờ xung chi tuổi người chủ việc, can lại khắc can tuổi. Sách ghi: "太歳衝命最凶月次之日又次之時為輕"[1], nghĩa là năm (Thái Tuế) xung tuổi nặng nhất, tháng kế đó, ngày nhẹ hơn, giờ nhẹ nhất. Nếu can còn khắc can tuổi thì gọi là thiên khắc địa xung, là xấu nhất[1].

Lý do sách nêu cho thứ tự ấy: vua của năm sức lớn, còn tháng chỉ nắm lệnh trong một tháng[1].

Sách nói gì về ngày hoàng đạo và hắc đạo?

Sách không coi sáu ngày hoàng đạo là chuyên tốt cho việc nào, sáu ngày hắc đạo cũng không chuyên kiêng việc nào. Sách viết: "六黃道以位置得宜為吉猶秩叙典禮無徃不宜也" và "六黑道亦無專忌之事當以時例為斷"[1]. Hoàng đạo gặp thần tốt thì theo việc nên làm của thần ấy, gặp thần xấu thì theo việc kiêng[1].

Như vậy sách không chọn ngày chỉ bằng nhãn hoàng đạo, hắc đạo mà xét cả các thần tốt xấu cùng đứng trong ngày[1].

Thái Tuế và Tam Sát: phương nào kiêng?

Thái Tuế là phương của chi năm; Tam Sát là ba phương đối xung với tam hợp của chi năm. Sách ghi: "太歳可坐不可向三煞可向不可坐"[1]: nhà ngồi về phương Thái Tuế thì được, quay mặt về phương ấy thì không; với Tam Sát thì ngược lại, quay mặt về được, ngồi vào thì không. Sách cũng dẫn Dương Quân Tùng nói Thái Tuế ngồi được, không hướng được[1].

Bản dịch Vũ Hoàng, Lân Bình chép lời giải của sách: Thái Tuế là vua, hợp với thần tốt thì không gì sánh bằng nên ngồi được; phương đối diện Thái Tuế là Tuế phá, rất hung, nên không hướng vào được[2]. Tam Sát phần nhiều ở phía Tuế phá, đối xung với Thái Tuế, nên thường không ngồi vào được[2].

Bảng phụ lục của sách cho ví dụ năm Thân: Thái Tuế ở Thân, Tam Sát ở Tỵ, Ngọ, Mùi[1].

Bảng tên ngày kiêng và việc sách vẫn cho làm

Tên ngày kiêngSách định nghĩa thế nàoViệc gì sách vẫn cho làm
Nguyệt pháNgày có chi xung với chi tháng[1]Cúng tế, ban ân xá và làm việc thiện, vào học, giải trừ, tắm gội, chữa bệnh, quét dọn nhà, sửa đường, phá nhà dỡ tường, săn bắt, bắt cá[1]
Tứ lyNgày trước Đông chí, Hạ chí, Xuân phân, Thu phân một ngày[1]Cúng tế, giải trừ, tắm gội, cắt tóc, sửa móng, vá tường, lấp hang, quét dọn, sửa tường, sửa đường, phá nhà dỡ tường, chặt cây[1]
Tứ tuyệtNgày trước Lập xuân, Lập hạ, Lập thu, Lập đông một ngày[1]Như Tứ ly[1]
Thượng sócNgày định theo can của năm, như năm Giáp là ngày Quý Hợi, năm Ất là ngày Kỷ Tỵ[1]Như Tứ ly[1]
Ngày cuối tháng (Hối nhật)Ngày cuối cùng của tháng âm lịch[1]Như Tứ ly[1]
Thiên khắc địa xungChi ngày tháng năm xung chi tuổi, can lại khắc can tuổi[1]Sách không liệt kê riêng

Muốn tra một ngày cụ thể, dùng tiện ích Xem ngày theo việc.

Phương Thái Tuế, Tuế Phá, Tam Sát từ 2026 tới 2035 ở đâu?

Năm tính theo năm âm lịch. Thái Tuế ở phương của chi năm, Tuế Phá ở phương đối diện, Tam Sát ở ba phương đối xung với tam hợp của chi năm. Cột Ngũ Hoàng theo cách tính sao bay theo năm của Huyền Không, một lối xem khác với sách trên.

NămCan chiThái TuếTuế PháTam SátNgũ Hoàng bay tới
2026Bính NgọNgọ (Nam)Tý (Bắc)Hợi, Tý, Sửu (Bắc)Nam
2027Đinh MùiMùi (Tây Nam)Sửu (Đông Bắc)Thân, Dậu, Tuất (Tây)Bắc
2028Mậu ThânThân (Tây Nam)Dần (Đông Bắc)Tỵ, Ngọ, Mùi (Nam)Tây Nam
2029Kỷ DậuDậu (Tây)Mão (Đông)Dần, Mão, Thìn (Đông)Đông
2030Canh TuấtTuất (Tây Bắc)Thìn (Đông Nam)Hợi, Tý, Sửu (Bắc)Đông Nam
2031Tân HợiHợi (Tây Bắc)Tỵ (Đông Nam)Thân, Dậu, Tuất (Tây)Trung cung
2032Nhâm TýTý (Bắc)Ngọ (Nam)Tỵ, Ngọ, Mùi (Nam)Tây Bắc
2033Quý SửuSửu (Đông Bắc)Mùi (Tây Nam)Dần, Mão, Thìn (Đông)Tây
2034Giáp DầnDần (Đông Bắc)Thân (Tây Nam)Hợi, Tý, Sửu (Bắc)Đông Bắc
2035Ất MãoMão (Đông)Dậu (Tây)Thân, Dậu, Tuất (Tây)Nam
Trong bài này8 mục

Nội dung này có giúp được anh chị không?

Chia sẻ:

Câu hỏi thường gặp

Ngày Nguyệt phá có phải là ngày xấu nhất trong tháng không?

Theo Hiệp kỷ biện phương thư dẫn Tuyển trạch tông kính, trong bốn ngày dân gian kiêng là Kiến, Phá, Bình, Thu, chỉ ngày Phá là xấu nhất, còn ngày Kiến gặp nhiều thần tốt vẫn dùng được. Ngày Phá là ngày có chi xung với chi tháng.

Tứ ly và Tứ tuyệt khác nhau thế nào?

Tứ ly là ngày trước bốn tiết Đông chí, Hạ chí, Xuân phân, Thu phân một ngày; Tứ tuyệt là ngày trước bốn tiết Lập xuân, Lập hạ, Lập thu, Lập đông một ngày. Cả hai nhóm đều được sách xếp vào loại chỉ nên làm việc cúng tế, dọn dẹp, sửa đường, các việc khác đều kiêng.

Thiên khắc địa xung nặng nhất là năm hay tháng?

Sách ghi "Thái Tuế xung mệnh là nặng nhất, tháng kế đó, ngày nhẹ hơn, giờ nhẹ nhất". Vậy năm xung tuổi nặng nhất, rồi đến tháng, ngày, giờ. Khi can của ngày tháng năm khắc can tuổi thì gọi là thiên khắc địa xung, là xấu nhất.

Bài này thuộc chủ đề Phong thuỷ. Xem toàn bộ tiện ích và bài viết về Phong thuỷ.

Bài viết liên quan

Tra cứu liên quan

Nguồn tham khảo

  1. ↑ abcdefghijklmnopqrstuvwxyz27282930313233Doãn Lộc (Trang thân vương, phụng sắc) và cộng sự (1741). Hiệp kỷ biện phương thư (欽定協紀辨方書, Khâm định, bản Tứ khố toàn thư, 36 quyển), Quyển 6, mục Tứ ly, Tứ tuyệt; Quyển 10, mục Nguyệt phá, Tứ ly, Tứ tuyệt, Thượng sóc, Hối nhật; Quyển 19, bảng phụ lục建破平收俗之所忌惟破日最凶建日吉多可用
  2. ↑ abcMai Cốc Thành (chủ biên) và cộng sự. Hiệp kỷ biện phương thư (bản dịch Vũ Hoàng, Lân Bình, hai tập), Tập 1, trang 57, 115, 121, 275, 290Thái tuế có thể ngồi mà không thể hướng

Đọc thêm

  • Thẩm Trúc Nhưng và cộng sự. Thẩm thị Huyền không học (沈氏玄空學, Thẩm Trúc Nhưng; bản trùng biên tăng quảng sáu quyển 1933 của Vương Tắc Tiên), mục luận Ngũ Hoàng lưu niên; Quyển 2, mục luận du niên每运之五黄,有作戊阳顺挨,有作己阴逆挨,各运不同,何也?
#NgàyNguyệtPhá#TứLyTứTuyệt#ThiênKhắcĐịaXung#TamSát#TháiTuế#HiệpKỷBiệnPhươngThư#ChọnNgàyLàmNhà