TL;DR: Lễ khai hội chùa Bái Đính diễn ra sáng mùng 6 tháng Giêng, kéo dài đến hết tháng 3 âm lịch, gồm hai phần: phần lễ với dâng hương, dâng lục cúng, tế thần Cao Sơn, tưởng niệm Quốc sư Nguyễn Minh Không, rước kiệu lên chùa cổ; phần hội với nghệ thuật và trò chơi dân gian. Chùa Bái Đính cổ nằm trong hang động núi Đính, còn quần thể chùa mới được xây dựng mở rộng với kiến trúc hoành tráng, là nơi diễn ra các nghi lễ chính.
Khai hội chùa Bái Đính mùng Sáu Tết là gì?
Lễ khai hội chùa Bái Đính là đại lễ Phật giáo đầu xuân, chính thức khai mạc vào sáng mùng 6 tháng Giêng và kéo dài đến hết tháng 3 âm lịch[1][3]. Năm 2026, lễ khai hội rơi vào ngày 22.2 dương lịch[2]. Năm 2024, lễ khai hội diễn ra ngày 15.2 (mùng 6 tháng Giêng năm Giáp Thìn)[1].
Lễ hội gồm hai phần: phần lễ với các nghi thức Phật giáo và tín ngưỡng dân gian, và phần hội với các hoạt động văn hóa, nghệ thuật[1][4]. Đây là một trong những lễ hội lớn mở đầu mùa hành hương về vùng đất Cố đô Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình[3].
Lễ khai hội gồm những nghi thức nào?
Phần lễ tại lễ khai hội chùa Bái Đính được thực hiện theo trình tự nghiêm trang, gắn với các nhân vật được phụng thờ tại chùa. Theo ghi nhận của báo Văn hóa, nghi thức khai hội gồm các bước chính sau[1][4]:
- Gióng trống, thỉnh chuông khai hội: đại diện lãnh đạo tỉnh Ninh Bình gióng trống, vị trụ trì thỉnh chuông chính thức mở hội[1][4].
- Dâng hương bạch Phật: dâng hương tại Điện Giáo chủ, cầu nguyện quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa[1].
- Dâng lục cúng: lễ vật dâng lên chư Phật và các bậc tiền nhân[1][4].
- Tưởng nhớ công đức Quốc sư Nguyễn Minh Không: vị thiền sư có công lớn với Phật giáo và y học dân tộc, được thờ tại chùa[4].
- Lễ tế thần Cao Sơn: vị thần được thờ ở hơn 100 nơi với nhiều tên hiệu khác nhau như Cao Sơn Cao Các đại vương, Cao Sơn đại vương, Cao Sơn hiển hựu thượng đẳng phúc thần. Tại Bái Đính, thần Cao Sơn gắn với tín ngưỡng thờ thần núi của người Việt[3].
- Chầu thánh Mẫu Thượng Ngàn: nghi thức thuộc tín ngưỡng thờ Mẫu, một lớp tín ngưỡng dân gian hòa quyện trong lễ hội chùa[3][4].
Sau phần lễ tại chùa mới, đoàn rước kiệu gồm kiệu bài vị thờ thần Cao Sơn, Đức thánh Nguyễn Minh Không và Bà chúa Thượng Ngàn được rước lên chùa Bái Đính cổ[3][4]. Đây là điểm nhấn của lễ hội, kết nối không gian chùa mới với khu chùa cổ trên núi.
Chùa Bái Đính cổ và quần thể chùa mới khác nhau ra sao?
Sự khác biệt giữa hai khu vực là điều du khách thường thắc mắc khi đến Bái Đính. Bảng dưới đây tổng hợp các điểm chính dựa trên thông tin từ báo Văn hóa và Nhân Dân[1][3][4]:
| Tiêu chí | Chùa Bái Đính cổ | Quần thể chùa Bái Đính mới |
|---|---|---|
| Vị trí | Nằm trong hang động núi Đính, thuộc danh lam Cố đô Hoa Lư[1] | Tọa lạc trong Quần thể danh thắng Tràng An, được xây dựng mở rộng[1][4] |
| Niên đại | Được xây dựng cách đây hàng ngàn năm[1] | Được xây dựng mới, khánh thành trong những năm gần đây[1] |
| Kiến trúc | Cổ kính, gắn với hang động tự nhiên[1] | Kiến trúc đậm nét truyền thống, hoành tráng, quy mô lớn[1][4] |
| Vai trò trong lễ hội | Điểm đến của nghi thức rước kiệu[3][4] | Nơi diễn ra lễ khai hội, dâng hương, dâng lục cúng[1][4] |
| Giá trị ghi nhận | Gắn với sự kiện vua Quang Trung tế cờ trước khi tiến ra Thăng Long[1][3] | Điểm du lịch tâm linh nổi tiếng, được cho là ngôi chùa lớn nhất Đông Nam Á[4] |
Theo báo Văn hóa, chùa Bái Đính cổ tọa lạc ngay trong hang động núi Đính, là nơi vua Quang Trung chọn để thực hiện nghi lễ tế cờ, động viên tướng sĩ trước khi tiến ra Thăng Long đại phá quân Thanh[1]. Báo Nhân Dân cũng ghi nhận điều này và bổ sung rằng chùa gắn với các điển tích tín ngưỡng thờ Thánh Nguyễn Minh Không, thần Cao Sơn, tín ngưỡng thờ Mẫu và triết lý Nho giáo[3].
Vì sao lễ hội chùa Bái Đính được xem là lễ hội lớn?
Lễ hội chùa Bái Đính có quy mô lớn nhờ sự kết hợp của nhiều yếu tố: không gian quần thể rộng, nhiều điển tích lịch sử, và sự hòa quyện giữa Phật giáo với tín ngưỡng dân gian[3][4].
Phần hội có những hoạt động gì?
Phần hội tại lễ khai hội chùa Bái Đính bao gồm chương trình nghệ thuật đậm đà bản sắc văn hóa và các hoạt động văn hóa dân gian[1][2]. Theo báo Văn hóa, ngay trong ngày khai hội đã thu hút hàng nghìn đạo hữu và du khách đến tham quan, chiêm bái[1].
Những điểm cần lưu ý khi tham dự lễ khai hội
Người dân và du khách tham dự lễ khai hội chùa Bái Đính nên lưu ý một số điểm sau để có trải nghiệm trọn vẹn:
- Thời gian: lễ khai hội chính thức vào sáng mùng 6 tháng Giêng, nhưng lễ hội kéo dài đến hết tháng 3 âm lịch[1][3]. Du khách có thể đến bất kỳ ngày nào trong khoảng thời gian này, không nhất thiết phải đúng ngày khai hội.
- Trang phục: nên mặc trang phục lịch sự, kín đáo khi vào chùa, phù hợp với không gian tâm linh.
- Lễ vật: lễ chay là phù hợp nhất khi dâng cúng tại chùa. Tránh dâng lễ mặn gây phản cảm.
- Di chuyển: quần thể chùa Bái Đính rộng, có xe điện hỗ trợ di chuyển giữa các khu vực. Du khách nên dành thời gian đủ để tham quan cả chùa cổ và chùa mới.
Các lễ hội khác ở Ninh Bình đầu xuân có gì đáng chú ý?
Ninh Bình có nhiều lễ hội truyền thống diễn ra sau Tết, tạo nên mùa lễ hội sôi động. Theo báo Văn hóa, lịch lễ hội đầu năm 2026 ở Ninh Bình gồm[2]:
| Lễ hội | Thời gian (âm lịch) | Đặc điểm chính |
|---|---|---|
| Lễ hội Tịch điền Đọi Sơn | mùng 5 đến mùng 7 tháng Giêng | Quốc lễ nông nghiệp "vua đi cày", cầu mùa màng bội thu[2] |
| Lễ hội chùa Tam Chúc | 10 đến 15 tháng Giêng | Điểm đến tâm linh, vãn cảnh đầu xuân[2] |
| Lễ hội Phát lương đền Trần Thương | 12 đến 16 tháng Giêng | Tái hiện lịch sử phát quân lương của Hưng Đạo Đại Vương Trần Quốc Tuấn[2] |
| Lễ hội khai ấn Đền Trần | 12 đến 16 tháng Giêng | Bắt nguồn từ tục lệ triều Trần, tế lễ trời đất, mở đầu công việc hành chính[2] |
| Lễ hội chùa Bích Động | tháng 2 âm lịch | Chùa cổ kính trong vách núi, lễ Phật cầu may[2] |
| Lễ hội chùa Bà Đanh | 15 đến 17 tháng 2 âm lịch | Rước kiệu, tế lễ, đua thuyền, cờ người[2] |
| Lễ hội Hoa Lư | 9 đến 11 tháng 3 âm lịch | Tôn vinh Đinh Bộ Lĩnh và Lê Đại Hành, diễn tích cờ lau tập trận[2] |
| Lễ hội Tràng An | 16 tháng 3 âm lịch | Rước nước, rước rồng trên sông Sào Khê, lễ "mở cửa rừng"[2] |
| Lễ hội Phủ Dầy | 1 đến 10 tháng 3 âm lịch | Tôn vinh Thánh Mẫu Liễu Hạnh, chầu văn, hầu đồng[2] |
Bài tổng hợp của báo Văn hóa cũng ghi nhận một số lễ hội khác như lễ hội đền Thái Vi (14 đến 15 tháng 3 âm lịch) với hơn 30 đoàn rước kiệu, mỗi đoàn gồm 3 cỗ kiệu: kiệu song hành, kiệu bát cống, kiệu võng[2]. Tuy nhiên, danh sách này có thể chưa đầy đủ và thời gian có thể thay đổi tùy theo từng năm.
