
TL;DR: Tử Vi lối Việt và Trung Châu phái của Vương Đình Chi khác nhau chủ yếu ở cách làm: sách Việt dùng nhiều phụ tinh và chia sao theo mức sáng tối, đi theo phú đoán từng cách; Trung Châu phái không chia cấp sao, lấy mười hai bàn cơ bản và sáu mươi tinh hệ làm khung, và gọi một số cách quen thuộc trong sách Việt là ngụy cách. Đây là khác biệt về quy ước của từng phái, chưa có kiểm chứng khoa học về độ chính xác.
Tử Vi lối Việt và Trung Châu phái khác nhau ở đâu?
Khác biệt gốc nằm ở cách tổ chức việc an sao và luận đoán, không phải ở chỗ sách nào đúng sách nào sai. Sách Tử Vi tiếng Việt thế kỷ 20, tiêu biểu là Tử Vi đẩu số tân biên của Vân Đằng Thái Thứ Lang, thường liệt kê và an rất nhiều phụ tinh, rồi chia mỗi sao thành các mức miếu, vượng, đắc, hãm để đoán tính cách và vận hạn theo từng câu phú. Trung Châu phái của Vương Đình Chi (tên thật Đàm Tích Vĩnh) đi theo hướng khác: không chia sao theo cấp, không dựa vào bảng tra có sẵn, mà dựng khung bằng mười hai bàn cơ bản và sáu mươi tinh hệ, rồi luận theo sự tương tác giữa các hệ sao[1].
Cần nói ngay: đây là hai truyền thống quy ước khác nhau trong cùng một môn, chưa có nghiên cứu nào kiểm chứng được phái nào đoán đúng hơn. Bài này so cách làm, không so giá trị.
Số sao và cách xếp hạng sao khác nhau thế nào?
Sách Việt dùng nhiều phụ tinh và chia sao theo mức sáng tối; Trung Châu phái không chia cấp sao và cho rằng cách chia cấp gây hại cho việc luận đoán.
Tử Vi đẩu số tân biên của Vân Đằng Thái Thứ Lang trình bày từng bộ sao với quy tắc an riêng, rồi mỗi chính tinh đều có mục đại cương nói sao ấy miếu hay hãm thì tính cách, thân hình, vận số ra sao. Chẳng hạn với Cự Môn, sách ghi: "Cự miếu, vượng hay đắc địa là người thông minh, nhân hậu, vui vẻ, có mưu cơ... được hưởng giàu sang và sống lâu", còn khi hãm thì luận theo hướng khác. Đó là lối lấy mức sáng tối của sao làm cái neo cho mọi lời đoán.
Vương Đình Chi trong Trung Châu phái Tử Vi đẩu số: sơ cấp giảng nghĩa thì kể rằng truyền thống Lục Bân Triệu khi truyền "an sao" không phân cấp sao, và chỉ ra cái hại của lối chia cấp: có khi cả một tinh hệ đổi tính chỉ vì gặp một sao bị xếp vào cấp thấp nhất, mà người học vì thấy "cấp thấp" nên coi nhẹ, dẫn tới đoán sai[2]. Ông cũng nói cách an sao của phái mình có chỗ khác cả bảng phổ biến lẫn bản của Lục Bân Triệu, nhất là phần tứ hóa của các can Mậu, Canh, Nhâm[2].
Cách học tổ hợp: vì sao Trung Châu phái dựng khung mười hai bàn, sáu mươi tinh hệ?
Trung Châu phái lấy mười hai bàn cơ bản và sáu mươi tinh hệ làm khung học, còn sách Việt đi theo phú đoán từng cách cụ thể.
Vương Đình Chi viết trong phần thượng của Trung Châu phái Tử Vi đẩu số: thâm tạo giảng nghĩa rằng Tử Vi chỉ có mười hai bàn cơ bản, mười bốn chính tinh tổ hợp lại thành ba mươi tám nhóm, phân bố vào sáu cấu trúc, thành sáu mươi tinh hệ; muốn đoán được phải nắm tính chất của từng tinh hệ và sự "giao thiệp" giữa các hệ. Ông phê bình lối chỉ nhìn ba phương bốn chính của một cung là sơ lược, vì cùng một sao ở cùng một cung nhưng đặt vào người có mệnh gốc khác nhau thì phản ứng khác nhau.
Sách Việt thì đi theo lối khác: mỗi cách cục, mỗi bộ sao được gắn với một câu phú Hán Việt, người học nhớ câu phú rồi đối chiếu với lá số. Tử Vi áo bí biện chứng học của Việt Viêm Tử (ký Hà Lạc Dã Phu) là ví dụ rõ: sách luận chính tinh, phụ tinh theo từng cung, kèm câu phú Hán Việt như "Nhật Nguyệt tịnh minh: Nhật ở Tỵ, Nguyệt ở Dậu, Mệnh an Sửu". Cách học này cho kết quả nhanh với người quen phú, nhưng ít chỉ dẫn cách xử lý khi lá số rơi vào tình huống phú không nói tới.
Cách cục: vì sao Vương Đình Chi gọi Tả Hữu thủ viên, Thiên Ất củng mệnh là ngụy cách?
Vương Đình Chi gọi một số cách quen thuộc là "ngụy cách" vì lý do an sao và vị trí sao, trong khi sách Việt vẫn chép các cách ấy như cách tốt.
Trong Vương Đình Chi đàm đẩu số, phần bàn về cách cục, ông xếp "Tả Hữu đồng cung" vào loại ngụy cách. Lý do ông nêu: Tả Phù, Hữu Bật chỉ là sao phụ tá, ví như hai món ăn phụ trong mâm, không thể thay món chính; vị trí hai sao này chỉ phụ thuộc tháng sinh, nên nếu cách ấy thành lập thì cứ ai sinh tháng tư, tháng mười đều thành quý cách, điều vô lý. Ông cũng gọi "Thiên Ất củng mệnh" (Khôi Việt hội mệnh) là ngụy cách, vì Khôi Việt an theo can năm nên số người có cách ấy rất nhiều, và bản thân hai sao không phải chính tinh, không đủ sức "củng" thành cách lớn.
Sách Việt vẫn chép những cách này trong mục cách cục, kèm câu phú ca ngợi. Đó không phải sách Việt "sai" theo nghĩa tuyệt đối, mà là hai phái đặt tiêu chuẩn khác nhau cho việc một tổ hợp sao có đáng gọi là cách hay không. cho rằng cách phải do chính tinh chủ đạo và phải có tính phân biệt; và các sách Việt thì giữ nguyên kho cách cục cổ truyền để tra cứu.
Đại hạn và Tuần Triệt: hai phái dùng khác nhau ở chỗ nào?
Chỗ khởi đại hạn và cách dùng Tuần, Triệt là hai điểm lệch rõ giữa các sách, và chính các sách Việt cũng không thống nhất với nhau.
Về đại hạn, sách Việt thường khởi hạn theo cục số và giới tính âm dương, nhưng cách tính chiều thuận nghịch và mốc khởi có khác nhau giữa các sách. Thiên Lương trong Tử Vi nghiệm lý toàn thư nhiều lần dựa vào tuổi và cung để tính mốc hạn, ví dụ với tuổi Nhâm Tuất, ông cho rằng đến tuổi 45 là lúc Triệt phá Đà La ở mệnh, tháo gỡ Tuần ở Thân. Cách nói ấy cho thấy Tuần và Triệt được dùng như hai yếu tố có thể "mở" hoặc "khóa" một cung theo thời gian, chứ không chỉ là sao xấu cố định.
Về Tuần Triệt, Tử Vi đẩu số tân biên dùng chúng như yếu tố cứu giải hoặc phá cách tùy vị trí. Sách viết: với người Tham Lang hãm địa gặp Đào Hoa, thường luận là người độc ác thâm hiểm, "nhưng trong trường hợp này, nếu Tham, Đào gặp Tuần, Triệt án ngữ, lại là người nhân hậu và đoan chính". Còn Thiên Lương thì đi xa hơn, cho rằng Tuần Triệt có thể làm thay đổi hẳn tính chất của sao theo tuổi và cung, và ông dùng lá số người thật để minh họa.
Lối riêng của Việt Viêm Tử trong Tử Vi áo bí biện chứng học là gì?
Việt Viêm Tử có những quy ước riêng, trong đó có cách tính "Mệnh ngồi hai cung tính một cục", và đây là lối riêng của một tác giả, không phải chuẩn chung của mọi sách Việt.
Tử Vi áo bí biện chứng học của Việt Viêm Tử trình bày cục theo cách kết hợp thiên can, địa chi và bát quái, lấy mười hai cung địa chi chia thành bốn tam hợp cục, rồi phân thành tứ dương cục và tứ âm cục. Cách lập luận này khác với lối tính cục đơn giản theo can năm và cung mệnh trong nhiều sách phổ thông. Sách cũng đưa bảng tứ hóa theo can, trong đó can Canh lấy Thiên Đồng hóa Khoa, Thái Âm hóa Kỵ, khác với một số bảng tứ hóa khác đang lưu hành.
Cần ghi rõ: đây là quy ước của một tác giả, không phải quy tắc chung mà mọi người học Tử Vi ở Việt Nam đều theo. Người đọc muốn đối chiếu phải xem đúng bản sách ấy, không suy ra cho các sách Việt khác.
Thiên Lương học Tử Vi qua lá số người thật như thế nào?
Thiên Lương trong Tử Vi nghiệm lý toàn thư lấy lá số của những người đã biết rõ đời sống làm chất liệu nghiệm lý, rồi từ đó rút ra quy tắc.
Sách dẫn lá số của Á Nam Trần Tuấn Khải, tuổi Ất Mùi, ngày 18 tháng 9 giờ Sửu, rồi phân tích mệnh, thân, các sao hội hợp để giải thích vì sao một người làm văn chương lay động lòng dân lại có lá số như vậy. Ông cũng đối chiếu với trường hợp Sào Nam tiên sinh, nhận xét hai người cùng cảnh "Mệnh Tang Môn thân Quan Phù đắc Riêu Xương Khoa Quyền Lộc". Cách làm này khác với lối học từ phú: thay vì bắt đầu từ câu phú rồi tìm lá số minh họa, ông bắt đầu từ đời sống đã biết rồi xem lá số nói gì.
Hạn chế của lối này là mẫu nhỏ và việc chọn người để nghiệm lý có thể bị ảnh hưởng bởi cái đã biết trước, nên kết quả không được coi là bằng chứng khoa học. trình bày đây là kinh nghiệm của một người nghiên cứu, không phải quy luật đã kiểm chứng.
Phú Tử Vi lục bát quy cho Lê Quý Đôn có đáng tin không?
Phú Tử Vi lục bát thường được truyền thống quy cho Lê Quý Đôn, nhưng đây là truyền thống quy tác giả, chưa có văn bản nào chứng minh.
Các sách Việt thế kỷ 20 nhiều lần dẫn phú Tử Vi lục bát như một nguồn cổ, và có tài liệu phổ biến gán tác giả là Lê Quý Đôn. Tuy nhiên, việc quy tác giả như vậy dựa trên truyền miệng và thói quen dẫn nguồn, chưa có bản thảo hay ấn phẩm đương thời nào xác nhận. Nghiên cứu hiện đại không coi đây là đã chứng minh. Vì vậy, khi dùng phú để tra cứu, nên biết đó là văn bản truyền thống chứ không phải tác phẩm đã xác định của Lê Quý Đôn.
Bảng so sánh quy tắc giữa lối sách Việt và Trung Châu phái
| Quy tắc hay cách làm | Lối sách Việt | Trung Châu phái | Nguồn |
|---|---|---|---|
| Số lượng phụ tinh | Dùng nhiều phụ tinh, có bộ sao riêng | Dùng hệ thống sao riêng, có điều chỉnh | Tân Biên, sơ cấp giảng nghĩa |
| Chia cấp sao | Chia miếu, vượng, đắc, hãm | Không chia cấp sao | Sơ cấp giảng nghĩa |
| Cách học tổ hợp | Theo phú đoán từng cách | Mười hai bàn, sáu mươi tinh hệ | Thâm tạo giảng nghĩa |
| Cách cục Tả Hữu đồng cung | Chép là cách tốt | Gọi là ngụy cách | Vương Đình Chi đàm đẩu số |
| Cách cục Thiên Ất củng mệnh | Chép là cách tốt | Gọi là ngụy cách | Vương Đình Chi đàm đẩu số |
| Chỗ khởi đại hạn | Theo cục và giới tính, có khác biệt giữa các sách | ||
| Dùng Tuần Triệt | Tân Biên: cứu giải hoặc phá cách tùy vị trí; Thiên Lương: mở hoặc khóa một cung theo tuổi | Tân Biên, Tử Vi nghiệm lý | |
| Quy ước riêng về cục | Việt Viêm Tử có cách tính riêng | Tử Vi áo bí biện chứng học |
Bảng an sao của tiện ích Nhật Nguyệt theo lối phổ biến ở Việt Nam, không theo riêng phái nào.
