Các sách Tử Vi Việt Nam thế kỷ 20 có nội dung chính và khác nhau thế nào?

Các sách Tử Vi Việt Nam thế kỷ 20 gồm những tác phẩm nào?

Tử Vi khảo luận của Hoàng Thường và Hàm Chương là một trong những sách Tử Vi tiếng Việt thường được nhắc tới. Mỗi sách ra đời trong một hoàn cảnh khác nhau và nhắm tới một loại độc giả khác nhau, nên nội dung chính cũng như cách trình bày không giống nhau.

Tử Vi khảo luận do hai tác giả Hoàng Thường và Hàm Chương biên soạn, trình bày cách lập lá số, ý nghĩa các sao và các cung, đại vận, tiểu vận, nguyệt vận, kèm lá số ví dụ; các ví dụ trong sách tính tới năm 2003^[1]. Sách đặt vấn đề ngay từ đầu rằng các sao trong Tử Vi chỉ là những tượng được nhân cách hóa, dùng để diễn đạt ý của Dịch lý, chứ không phải những vì sao thật chiếu mệnh con người^[1].

Tử Vi đẩu số tân biên của Vân Đằng Thái Thứ Lang là sách trình bày hệ thống an sao và luận đoán theo từng cung, với các bảng an Triệt, tam chiếu, xung chiếu, nhị hợp, rồi đi vào từng cung như Tật Ách, Huynh Đệ. Cách viết thiên về thực hành: đưa bảng tra, ví dụ an sao, rồi liệt kê các tổ hợp sao và lời đoán tương ứng.

Tử Vi tổng hợp của Nguyễn Phát Lộc tự giới thiệu là công trình tiếp nối và khai triển quyển Tử Vi Hàm Số xuất bản năm 1972, nhằm đáp ứng nhu cầu của người muốn thâm cứu thay vì chỉ học nhập môn. Sách đặt mục tiêu tập hợp kiến thức hiện có, từ các sách Việt Nam đến những bộ sách Trung Hoa sưu tầm được, và hệ thống hóa lại thành một bố cục mới.

Tử Vi khảo luận của Hoàng Thường và Hàm Chương có nội dung chính là gì?

Tử Vi khảo luận là sách nhập môn có hệ thống, đi từ cách lập lá số đến luận đoán theo cung và theo vận. Điểm đáng chú ý là sách đặt Tử Vi trong khung Dịch lý thay vì khung thiên văn, và dành phần lớn dung lượng cho việc giải thích ý nghĩa sao, cung cùng các tầng vận hạn.

Phần dẫn nhập của sách giải thích rằng người ta thường gọi Tử Vi là khoa chiêm tinh, nhưng các nhà xem Tử Vi không nhìn sao trời để lập lá số; các sao chỉ là tượng do Đạo sĩ Trần Đoàn nhân cách hóa^[1]. Sách cũng nhấn mạnh mỗi sao có thể chỉ một tính nết, một hoàn cảnh, hoặc một cách đối xử, và cách sắp xếp của Trần Đoàn rất linh động, nên người đoán số cần trí tưởng tượng phong phú mới mở được các tình huống gói trong lá số^[1].

Cách hiểu này đặt trọng tâm vào tượng và Dịch lý, khác với lối hiểu Tử Vi như một bảng tra sao cố định. Với người mới học, đây là điểm tựa để không biến lá số thành một danh sách sao rời rạc.

Tử Vi đẩu số tân biên của Vân Đằng Thái Thứ Lang khác gì?

Tử Vi đẩu số tân biên nghiêng về mặt thực hành an sao và tra cứu tổ hợp sao. Sách cung cấp bảng an Triệt theo hàng Can năm sinh, bảng tam chiếu, xung chiếu, nhị hợp, rồi đi vào từng cung với các tổ hợp sao và lời đoán cụ thể.

Sách trình bày nguyên tắc xem một cung phải xem cả hai cung tam hợp chiếu, cung xung chiếu và cung nhị hợp, và nhấn mạnh vị trí các cung hợp, chiếu trên bản đồ 12 cung không bao giờ thay đổi. Đây là quy tắc nền của trường phái này, giúp người học có một khung cố định để luận.

Khi luận cung Tật Ách, sách dặn phải luận cẩn thận ba cung Mệnh, Thân và Phúc Đức trước, vì các cung này thường làm tăng hay giảm sự tốt xấu của Tật Ách. Cách viết như vậy cho thấy sách coi trọng mối liên hệ giữa các cung hơn là đọc riêng từng cung.

Phần luận Huynh Đệ cũng tiêu biểu cho lối viết của sách: với mỗi chính tinh tọa thủ, sách đưa ra con số ước lượng về số anh chị em và tính chất quan hệ, chẳng hạn Thiên Đồng đơn thủ tại Mão thì bốn người trở lên, tại Dậu thì nhiều nhất ba người và thường sớm xa cách. Đây là kiểu luận đoán định lượng theo quy ước của sách, không phải kết quả đo đếm thống kê.

Tử Vi tổng hợp của Nguyễn Phát Lộc có gì đặc biệt?

Tử Vi tổng hợp là sách có tham vọng tổng hợp và hệ thống hóa toàn bộ kiến thức Tử Vi mà tác giả thu thập được, cả từ sách Việt Nam lẫn sách Trung Hoa. Sách không nhắm tới người mới học mà nhắm tới người đã có nền và muốn đào sâu.

Trong lời mở đầu, Nguyễn Phát Lộc viết rằng Tử Vi Hàm Số xuất bản năm 1972 là sách vỡ lòng, còn với người muốn thâm cứu thì sách ấy quá giản lược, nên Tử Vi tổng hợp ra đời để tiếp nối và khai triển. Tác giả cũng nói rõ mục tiêu là tổng hợp và sáng tạo, không chỉ chắp vá các hiểu biết đương thời.

Sách bàn về số lượng sao sử dụng trong lá số, một điểm mà các tác giả thường tranh chấp. Đây là chỗ Tử Vi tổng hợp đóng góp rõ nhất về mặt lý luận.

Các sách khác nhau thế nào về số lượng sao trong lá số?

Đây là chỗ các sách và các truyền thống nói khác nhau rõ nhất. Tử Vi tổng hợp dẫn lại hai quan niệm: quan niệm Việt Nam dùng 111 sao, gồm 14 chính tinh và 97 phụ tinh, được các tác giả Việt Nam hầu như đồng nhất; quan niệm Trung Hoa nói chung có số sao khác, và ngay giữa các tác giả Trung Hoa cũng không thống nhất.

Về số lượng sao, sách dẫn ba xuất xứ: một bản Trung Hoa chỉ kể 82 sao, nói là của Trần Đoàn đặt ra; một xuất xứ khác thêm 16 sao mới; và một xuất xứ thứ ba có 13 sao tạ mà nguồn gốc không rõ ràng. Tác giả chọn theo quan niệm Việt Nam, dùng 111 sao, và nói rõ mình loại bỏ 29 sao gồm 16 sao mới của xuất xứ thứ hai và 13 sao tạ của xuất xứ thứ ba. Cần lưu ý rằng đây là con số và cách lập luận của chính sách, không phải một phép cộng kiểm chứng được từ các nguồn khác trong bài này.

Sách cũng nêu nhận định rằng Tử Vi Việt Nam vừa cóp nhặt vừa chế biến, không chắc phản ánh đúng quan niệm chính tông và nguyên thủy của Trung Hoa, và sách Tử Vi Việt Nam không liệt kê sao nào là nguyên gốc Trung Hoa, sao nào do Việt Nam bổ túc. Đây là một nhận định của tác giả về tình trạng tư liệu, không phải kết luận đã được kiểm chứng độc lập.

Vì sao các sách Tử Vi Việt Nam lại khác nhau?

Các sách khác nhau trước hết vì khác mục đích: có sách để nhập môn, có sách để tra cứu thực hành, có sách để thâm cứu và tổng hợp. Thứ hai là khác nguồn tư liệu: có sách dựa chủ yếu vào truyền thống Việt Nam, có sách đối chiếu với sách Trung Hoa. Thứ ba là khác quan niệm về bản chất của sao: sao là tượng Dịch lý, hay sao là đơn vị tra cứu cố định.

Sách Tử Vi tổng hợp của Nguyễn Phát Lộc ghi rằng việc học Tử Vi ở Việt Nam không được tổ chức nên chỉ mang tính cách cá nhân, không theo phương pháp sư phạm, chưa kể nạn thiếu sách, thiếu Hán học, thiếu dịch thuật. Đó là lý do lịch sử khiến các sách không thống nhất với nhau ngay từ khâu nền tảng.

Người học nên đọc các sách này theo thứ tự nào?

Không có thứ tự bắt buộc, nhưng có thể gợi ý theo mục đích. Người mới học nên bắt đầu bằng một sách nhập môn có hệ thống như Tử Vi khảo luận để nắm cách lập lá số và ý nghĩa sao, cung. Người đã có nền và muốn tra cứu nhanh nên dùng Tử Vi đẩu số tân biên vì sách có nhiều bảng và tổ hợp sao. Người muốn đào sâu lý luận và đối chiếu nguồn nên đọc Tử Vi tổng hợp, nhưng cần nhớ rằng các con số và nhận định trong sách là của tác giả, không phải chân lý chung.

Gợi ý của Nhật Nguyệt: khi đọc bất kỳ sách Tử Vi nào, nên ghi rõ mình đang theo quy ước của sách nào về số sao, cách an sao và cách luận cung, vì trộn các quy ước khác nhau sẽ cho ra kết quả không kiểm chứng được. Tử Vi là hệ thống diễn giải, không phải môn đo lường; các sách chỉ cung cấp khung tham khảo, không quyết định vận mệnh của ai.

Câu hỏi thường gặp

Tử Vi khảo luận và Tử Vi đẩu số tân biên khác nhau ở điểm nào?

Tử Vi khảo luận đặt Tử Vi trong khung Dịch lý, giải thích sao là tượng được nhân cách hóa, và trình bày theo trình tự lập lá số, ý nghĩa sao cung, các tầng vận hạn^[1]. Tử Vi đẩu số tân biên nghiêng về thực hành, có bảng an Triệt, bảng tam chiếu xung chiếu nhị hợp, và đi vào từng cung với các tổ hợp sao cụ thể.

Tử Vi tổng hợp của Nguyễn Phát Lộc có phải bản chuẩn không?

Không. Tử Vi tổng hợp tự nhận là sách tiếp nối Tử Vi Hàm Số và tổng hợp kiến thức từ sách Việt Nam lẫn Trung Hoa. Đây là một công trình tham khảo có hệ thống, không phải bản chuẩn duy nhất, và các con số về số lượng sao trong sách là quan điểm của tác giả.

Sách Tử Vi Việt Nam dùng bao nhiêu sao?

Theo Tử Vi tổng hợp, quan niệm Việt Nam dùng 111 sao gồm 14 chính tinh và 97 phụ tinh, được các tác giả Việt Nam hầu như đồng nhất. Tuy nhiên sách cũng dẫn các xuất xứ Trung Hoa với số sao khác nhau, cho thấy đây không phải con số tuyệt đối chung cho mọi truyền thống.