Làng nghề trăm năm đỏ lửa đúc đồng Phường Đúc ở Huế

Làng nghề trăm năm đỏ lửa đúc đồng Phường Đúc ở Huế có gì đặc biệt?

Nhắc đến Huế, người ta thường nghĩ ngay đến những di tích cổ kính, những mái chùa trầm mặc và những món ăn cung đình tinh tế. Nhưng ít ai biết rằng, nơi đây còn ẩn chứa một làng nghề thủ công truyền thống có tuổi đời hơn 400 năm, vẫn ngày đêm “đỏ lửa” để gìn giữ một nét văn hóa đặc sắc của vùng đất Cố đô. Đó chính là làng nghề đúc đồng Phường Đúc.

Vài nét về làng nghề đúc đồng Phường Đúc

Phường Đúc (còn gọi là làng Đúc) là một làng nghề nằm ở phường Thủy Xuân, cách trung tâm thành phố Huế khoảng 4km về phía Tây. Làng nghề được hình thành từ đầu thế kỷ 17, và theo gia phả của dòng họ Nguyễn Kinh Nhơn, thủy tổ của nghề này là cụ ông Nguyễn Văn Lương, người làng Đồng Xá, huyện Siêu Loại (nay thuộc tỉnh Bắc Ninh).

Trải qua hơn bốn thế kỷ, các nghệ nhân của làng đã dùng đôi bàn tay tài hoa của mình để tạo ra những sản phẩm đồng tinh xảo, phục vụ đời sống tâm linh và sinh hoạt hàng ngày của người dân. Phường Đúc gồm có 5 xóm là Trường Đồng, Kinh Nhơn, Bổn Bộ, Giang Dinh và Giang Tiền. Tuy nhiên, chỉ có hai xóm Kinh Nhơn và Bổn Bộ là những nơi có nghề đúc đồng lớn nhất và nổi tiếng nhất.

Giá trị thẩm mỹ và sự sáng tạo trong từng sản phẩm là gì?

Điều làm nên tên tuổi của Phường Đúc không chỉ là sự bền bỉ của vật liệu đồng mà còn là giá trị thẩm mỹ và sự sáng tạo không ngừng của các nghệ nhân. Họ đã biến những khối đồng thô ráp, tưởng chừng như không có gì đặc biệt, thành những tác phẩm trang trí mỹ thuật có giá trị cao trong không gian sống hiện đại. Các sản phẩm của làng rất đa dạng, từ những vật dụng nhỏ như ly, hương, chân đèn phục vụ nhu cầu thờ cúng, đến những sản phẩm lớn như chuông chùa, tượng, hay các vật phẩm trang trí nội thất độc đáo.

Đáng chú ý, sản phẩm của Phường Đúc không chỉ giới hạn trong phạm vi địa phương mà còn vươn xa, ghi dấu ấn tại nhiều nơi. Có thể kể đến chiếc chuông khổng lồ được đặt tại chùa Bái Đính (Ninh Bình), chuông lớn ở chùa Thiên Mụ, hay các khẩu súng được đúc cho Đại Nội Kinh Thành Huế. Những sản phẩm này không chỉ là minh chứng cho tay nghề điêu luyện mà còn là niềm tự hào của người dân xứ Huế.

Quy trình chế tác công phu và tỉ mỉ như thế nào?

Để tạo ra một sản phẩm đồng hoàn chỉnh, các nghệ nhân phải trải qua một quy trình gồm nhiều công đoạn phức tạp và đòi hỏi sự tỉ mỉ cao độ. Các công đoạn chính bao gồm: làm khuôn, nấu đồng và rót đồng vào khuôn.

• Làm khuôn: Đây là bước quan trọng nhất, quyết định hình dáng và độ chi tiết của sản phẩm. Người thợ phải tạo ra khuôn một cách chính xác, tỉ mỉ để sản phẩm sau khi hoàn thành có được những đường nét hoa văn sắc sảo.
• Nấu đồng: Công đoạn này rất cầu kỳ, đòi hỏi người thợ phải luôn quan sát và tính toán để đồng chảy đều, đạt độ chảy vừa phải. Việc canh lửa, kiểm soát nhiệt độ là một nghệ thuật mà chỉ những người có nhiều năm kinh nghiệm mới làm chủ được.
• Rót đồng: Khi đồng đã chín tới, người thợ phải rót đồng vào khuôn một cách liên tục và đều tay. Thao tác này đảm bảo sản phẩm ra lò được mịn màng, nhẵn nhụi và sáng bóng.

Kỹ sư Nguyễn Trường Sơn, một người am hiểu sâu sắc về nghề, chia sẻ: “Muốn đúc ra một sản phẩm đều rất công phu và tỉ mĩ, yêu cầu mỗi nghệ nhân đều phải dày công rèn luyện, học hỏi để sáng tạo ra nhiều sản phẩm đáp ứng nhu cầu người tiêu dùng trong xã hội hiện đại như bây giờ”.

Điều thú vị và cũng là khó khăn của nghề này là tính rủi ro cao. Anh Sơn cho biết thêm: “Có đôi khi đúc đến công đoạn cuối lại bị lỗi, nếu lỗi nhỏ thì có thể sửa lại nhưng trông thật chỉnh chu, còn nếu bị lỗi từ công đoạn nung nếu không đều lửa đều tay thì sản phẩm sẽ không còn sử dụng được nữa”. Chính vì vậy, mỗi sản phẩm ra đời không chỉ là kết quả của sự lao động miệt mài mà còn là sự kết tinh của kinh nghiệm, sự kiên nhẫn và cả lòng yêu nghề của người thợ.

Sự hồi sinh và sức sống của làng nghề trong đời sống hiện đại ra sao?

Hiện nay, đời sống của người dân ngày càng được nâng cao, nhu cầu sắm sửa các bộ đồ thờ bằng đồng không còn vượt quá khả năng kinh tế của mỗi gia đình. Điều này đã tạo điều kiện thuận lợi cho sản phẩm của Phường Đúc được tiêu thụ mạnh mẽ. Bên cạnh đó, sự sáng tạo của các nghệ nhân trong việc cho ra đời những mẫu mã mới, đáp ứng thị hiếu hiện đại, đã giúp làng nghề không ngừng phát triển.

Sự hồi sinh của làng nghề không chỉ giải quyết công ăn việc làm cho người dân địa phương mà còn góp phần gìn giữ một nét văn hóa làng nghề độc đáo của vùng đất Cố đô. Làng nghề đúc đồng Phường Đúc là niềm tự hào của nhiều thế hệ người con xứ Huế, những người đã quyết tâm giữ lại nét riêng của mình sau hơn bốn trăm năm. Đến tham quan Phường Đúc, du khách không chỉ được chiêm ngưỡng những sản phẩm tinh xảo mà còn có cơ hội hiểu thêm về một nét văn hóa, một nghề thủ công đã làm nên dấu ấn mạnh mẽ trong nền văn hóa của thành phố di sản này.

Bài tổng quan chủ đề: Nghề thủ công truyền thống Việt Nam gồm những nghề nào?

Thông tin về làng nghề đúc đồng Phường Đúc ở Huế theo các khía cạnh chính.