
TL;DR: Lễ rước kiệu Bà Thiên Hậu tại miếu Bà (chùa Bà) Thủ Dầu Một, nay thuộc Thành phố Hồ Chí Minh, diễn ra chính lễ vào chiều 15 tháng Giêng âm lịch, năm 2027 nhằm ngày 20/2 dương lịch. Đoàn rước đưa kiệu Bà đi vòng qua các tuyến phố trung tâm trong tiếng trống lân sư rồng, người dân hai bên đường bày hương hoa nghinh đón và hứng lộc. Đây là một trong những lễ hội rằm tháng Giêng miễn phí lớn nhất vùng Đông Nam Bộ, nổi tiếng với nước uống, đồ ăn và xe đưa đón miễn phí do cộng đồng và chính quyền địa phương chung tay phục vụ.
Lễ rước kiệu Bà Thiên Hậu Thủ Dầu Một là gì?
Lễ rước kiệu Bà Thiên Hậu là nghi lễ trung tâm của hội rằm tháng Giêng tại miếu Bà Thiên Hậu ở Thủ Dầu Một (thành phố Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương cũ, nay là phường Thủ Dầu Một, Thành phố Hồ Chí Minh). Trong lễ này, tượng và kiệu Bà được rước ra khỏi miếu, đi vòng quanh các tuyến đường trung tâm để cộng đồng chiêm bái, cầu an đầu năm[1][2].
Miếu Bà Thiên Hậu còn được người dân gọi là chùa Bà, tọa lạc ở khu vực trung tâm "ngã sáu Thủ Dầu Một". Đây là nơi thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu, vị nữ thần được cộng đồng người Hoa tôn kính, và cũng là điểm sinh hoạt tín ngưỡng quen thuộc của người dân nhiều tỉnh thành lân cận[1][4].
Lễ rước kiệu Bà Thiên Hậu diễn ra vào ngày nào?
Chính lễ rước kiệu diễn ra vào chiều ngày 15 tháng Giêng âm lịch, sau khi hội đã khởi động từ ngày 14 tháng Giêng.
Theo ghi nhận của báo Tuổi Trẻ, hằng năm chùa Bà tổ chức lễ hội rước kiệu bắt đầu vào ngày 14 tháng Giêng và tổ chức chính lễ vào chiều ngày 15[2]. Ông Trần Vĩnh An, phó ban thường trực ban trị sự miếu Bà Thiên Hậu, cho biết những ngày đầu mùa lễ số lượng khách giảm so với mọi năm, còn tới hai ngày cao điểm là 14 và 15 tháng Giêng thì du khách tăng nhiều hơn[1].
| Mốc | Âm lịch | Dương lịch 2027 (dự kiến) | Hoạt động chính |
|---|---|---|---|
| Khai hội | 13 tháng Giêng | 18/2 | Dòng người hành hương bắt đầu tăng |
| Cao điểm thứ nhất | 14 tháng Giêng | 19/2 | Lễ rước kiệu Bà bắt đầu, lân sư rồng tụ hội |
| Chính lễ | 15 tháng Giêng | 20/2 | Rước kiệu chính, đưa vía Bà về miếu |
Lễ rước kiệu Bà Thiên Hậu diễn ra thế nào?
Đoàn rước xuất phát từ chùa Bà Thiên Hậu, có hàng chục đoàn lân sư rồng cùng đi qua các tuyến đường trung tâm Thủ Dầu Một như Yersin, vòng xoay ngã sáu, Trần Hưng Đạo, Nguyễn Thái Học, Bạch Đằng, Đoàn Trần Nghiệp, Hùng Vương, Cách Mạng Tháng Tám và Nguyễn Du, với hàng ngàn người đi theo[2]. Lộ trình và giờ rước có thể được điều chỉnh mỗi năm để đảm bảo an toàn[3].
Trình tự buổi lễ theo ghi nhận của báo chí:
- Khoảng 15 giờ: lễ chính tại miếu bắt đầu, kéo dài chừng một tiếng[2].
- 16 giờ: kiệu Bà rời miếu, đoàn rước bắt đầu đi qua các tuyến phố[2].
- Dọc đường: người dân hai bên đường bày bàn hương hoa, chuẩn bị lễ vật để nghinh đón và cầu nguyện[2].
- Kết thúc: đoàn rước đưa vía Bà trở về miếu, khép lại phần nghi lễ chính[4].
Tham gia đoàn rước còn có các cô gái hóa trang thành tiên đồng, ngọc nữ trong trang phục truyền thống của người Hoa, cùng các màn biểu diễn tái hiện điển tích Phật giáo[2][4].
Vì sao lễ hội thu hút hàng vạn người?
Miếu Bà Thiên Hậu là một trong những nơi có lễ hội rằm tháng Giêng miễn phí lớn nhất vùng Đông Nam Bộ, với hàng vạn du khách mỗi năm. Mùa lễ hội 2025, ban trị sự miếu cho biết những ngày đầu mùa đã đón trên 100.000 lượt người, chỉ bằng một phần ba năm trước[1]. Mùa lễ hội 2026, ban tổ chức dự báo có hơn 100.000 lượt người tham gia[3].
Sức hút của lễ hội đến từ nhiều yếu tố:
- Tín ngưỡng: người dân đến dâng hương, cầu an, hứng lộc từ đoàn rước với niềm tin được Bà ban phước[2][4].
- Không khí hội: tiếng trống lân sư rồng rộn rã, cờ và đèn lồng đỏ trang hoàng khắp khu vực miếu[4].
- Nếp "lễ hội miễn phí": nước uống, bánh mì, khăn lạnh, xe ôm đưa đón đều được cộng đồng phát miễn phí[1][3].
Nguồn gốc tín ngưỡng Thiên Hậu ở Thủ Dầu Một
Tương truyền, Thiên Hậu Thánh Mẫu là con gái một ngư phủ quê ở Phúc Kiến, Trung Quốc, sống vào đời nhà Tống, nhiều lần hiển linh cứu ngư dân thoát nạn. Đây là lời kể dân gian được lưu truyền trong cộng đồng người Hoa, không phải tư liệu lịch sử đã kiểm chứng[4].
Theo lời kể ấy, bà mất năm 28 tuổi; người đi biển gặp nạn thường cầu bà cho sóng yên biển lặng, và người dân lập miếu thờ để tưởng nhớ công ơn bà[4]. Tại Thủ Dầu Một, cộng đồng người Việt gốc Hoa đã đóng góp xây dựng ngôi miếu thờ Bà, ban đầu phục vụ nhu cầu tín ngưỡng của cộng đồng mình, sau đó lan rộng ra người dân địa phương và các vùng lân cận[4].
Lưu ý khi đi xem rước kiệu Bà Thiên Hậu năm 2027
Người đi lễ nên đến sớm, giữ sức khỏe vì thời tiết tháng 2 thường nắng nóng, và tuân thủ quy định của ban tổ chức về an toàn phòng cháy cũng như nếp sống văn minh. Một số lưu ý cụ thể:
- Thời gian: có mặt trước 15 giờ ngày chính lễ để chọn được vị trí đứng hai bên tuyến rước. Năm 2024, dù 15 giờ mới diễn ra lễ chính nhưng đám đông đã tập trung từ rất sớm dưới nắng nóng[2].
- Trang phục: mặc đồ thoáng mát, mang nón hoặc ô, giày dễ đi bộ vì phải di chuyển theo đoàn rước.
- Hương nhang: một số năm ban tổ chức quy định mỗi người chỉ được mang một cây nhang khi viếng miếu để đảm bảo an toàn phòng cháy[2].
- Nếp sống văn minh: ban trị sự miếu vận động người dân và du khách không đốt vàng mã, không xin xăm bói toán, không đổi tiền lẻ trong khuôn viên miếu[3].
- Giao thông: nhiều tuyến đường trung tâm tạm cấm ô tô trong thời gian rước kiệu để tránh ùn tắc[1]. Nên đi xe máy hoặc sử dụng xe ôm miễn phí do địa phương bố trí.
Vì sao gọi là "lễ hội miễn phí"?
Nét đặc trưng của lễ hội rằm tháng Giêng tại miếu Bà là các dịch vụ miễn phí do cộng đồng và chính quyền địa phương chung tay tổ chức, từ nước uống, thức ăn đến xe ôm đưa đón. Trong lễ hội 2025, dọc đường Yersin về miếu có hàng chục điểm phục vụ nước uống, bánh mì, khăn ướt và các món ăn chay miễn phí[1]. Hơn 250 thành viên đội xe ôm "Vì đô thị văn minh" đã hoạt động đưa đón khách miễn phí từ ngày 12 tháng Giêng[1].
Mùa lễ hội 2026, phường Thủ Dầu Một dựng 34 lều đồng bộ tại khu vực trung tâm để các tổ chức, cá nhân đăng ký phát nước uống, khăn lạnh miễn phí, đồng thời tổ chức 4 đội xe ôm miễn phí đưa đón người già, trẻ em từ bãi giữ xe vào khu vực lễ hội[3]. Nhiều hộ dân dọc tuyến đường cũng tự nguyện hỗ trợ nước uống và vá xe miễn phí cho du khách[3].
Lễ hội đã thay đổi thế nào so với trước?
Lễ hội rằm tháng Giêng ở chùa Bà từng mang tiếng xấu vì các dịch vụ ăn theo. Vài năm gần đây, nhờ chính quyền và người dân chung tay, lễ hội được biết tới với nếp "lễ hội miễn phí", điều người dân địa phương coi là niềm tự hào[1].
Công tác tổ chức cũng được siết chặt hơn: lực lượng chức năng thường xuyên kiểm tra, xử lý hành vi chèo kéo, ép giá, bán hàng rong lấn chiếm lòng lề đường; kiểm soát an toàn thực phẩm tại các điểm kinh doanh dịch vụ[3]. Nhà vệ sinh lưu động được bố trí tại nhiều điểm để đảm bảo mỹ quan đô thị[3].
Tuy nhiên, do lượng người quá đông, đôi lúc vẫn xảy ra cảnh chen lấn, xô đẩy[2]. Người đi lễ nên giữ tâm thế bình tĩnh, không cố chen vào đám đông quá chật và trông nom trẻ nhỏ, người già đi cùng.
Gợi ý của Nhật Nguyệt:
Nếu bạn dự định đi xem rước kiệu Bà Thiên Hậu ở Thủ Dầu Một, hãy lên kế hoạch từ trước Tết, đặt chỗ nghỉ gần trung tâm nếu ở xa, và theo dõi thông báo chính thức của chính quyền phường Thủ Dầu Một về lộ trình rước cũng như quy định tạm cấm xe. Đi lễ với tâm thế chiêm bái và thưởng thức văn hóa sẽ giúp bạn có trải nghiệm trọn vẹn hơn là chen lấn để giành vị trí đẹp.
