
TL;DR: Lễ hội đền Thượng ở phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai, theo thông lệ diễn ra từ 13 tới rằm tháng Giêng âm lịch; năm 2027 nhằm 18 tới 20/2 dương lịch. Đền thờ Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn; phần lễ có lễ tế dân gian chiều 14 tháng Giêng, lễ rước kiệu và dâng hương ngày rằm. Lễ hội là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, năm 2026 kỷ niệm 10 năm ghi danh.
Lễ hội đền Thượng Lào Cai diễn ra khi nào?
Theo thông lệ, lễ hội đền Thượng được tổ chức vào các ngày 13, 14 và rằm tháng Giêng âm lịch[5]. Năm 2025, lễ hội chính thức kéo dài ba ngày, từ 13 tới hết 15 tháng Giêng, tức 10 tới 12/2/2025[6].
Năm 2027, ba ngày ấy nhằm 18, 19 và 20/2 dương lịch. Bảng dưới xếp các nghi lễ chính theo chương trình năm 2026.
| Ngày âm lịch | Năm 2027 | Nghi lễ chính |
|---|---|---|
| 13 tháng Giêng | 18/2/2027 | Mở ba ngày hội chính thức (lịch năm 2025) |
| 14 tháng Giêng | 19/2/2027 | Lễ tế dân gian và dâng hương ở sân đại bái, buổi chiều |
| 15 tháng Giêng (rằm) | 20/2/2027 | Lễ rước kiệu qua các tuyến phố, lễ khai mạc, dâng hương |
Đền Thượng Lào Cai ở đâu và thờ ai?
Đền Thượng, còn gọi Thánh Trần Từ, đứng trên đồi Hỏa Hiệu, cách cửa khẩu quốc tế Lào Cai gần 500 m, thờ Quốc công Tiết chế Hưng Đạo Đại vương Trần Quốc Tuấn, người ba lần đánh đuổi quân Mông Nguyên trong thế kỷ XIII[5]. Đền nay thuộc phường Lào Cai, tỉnh Lào Cai[2].
Theo Báo Pháp luật Việt Nam, đền được dựng thời vua Lê Hy Tông, niên hiệu Chính Hòa (1680 tới 1705), ban đầu nhỏ và làm bằng gỗ[5]. Qua nhiều lần trùng tu, đền có mặt bằng hình chữ "công" gồm tam quan ngoại, tam quan nội, hậu cung và hai dãy tả vu, hữu vu; hậu cung có bảy gian thờ, ngoài ban thờ Đức Thánh Trần còn có cung thờ Phật Thích Ca, Tam tòa Thánh Mẫu và Ngọc Hoàng[5].
Cạnh đền có cây đa cao hơn 33 m, tuổi hơn 300 năm, được công nhận Cây di sản Việt Nam năm 2012[5]. Cây được xem là hiện thân của Thánh Mẫu Thượng Ngàn, vì dưới gốc có một miếu nhỏ thờ Mẫu[5].
Lễ hội đi lên từ lễ hội của làng Lão Nhai xưa, nay ở quy mô cấp tỉnh, và vẫn giữ các nghi lễ truyền thống qua nhiều lần phục dựng[2].
Lễ tế và lễ rước kiệu ở đền Thượng diễn ra thế nào?
Lễ hội gồm phần lễ và phần hội; phần lễ có lễ rước kiệu, lễ tế dân gian và lễ dâng hương[2]. Chiều 14 tháng Giêng năm 2026, Ủy ban nhân dân phường Lào Cai tổ chức lễ tế tại sân đại bái, trước linh từ thờ Hưng Đạo Đại vương: chủ lễ dâng hương, đội tế của phường thực hiện các nghi lễ tế truyền thống, rồi đại biểu, người dân và du khách cùng dâng hương[4].
Theo mô tả năm 2021 của Báo Pháp luật Việt Nam, sau tiếng trống khai hội là lễ rước kiệu Đức Thánh Trần từ sân hội chính trước cửa đền vào sân chính của đền; tại đây chủ tế đọc văn tế công lao Hưng Đạo Đại vương rồi dâng hương chiêm bái[5]. Sáng rằm tháng Giêng năm 2026, đoàn rước kiệu đi qua các tuyến phố phường Lào Cai, cùng ngày với lễ khai mạc[3].
Phan Kế Bính tả lễ rước thần của làng Việt đầu thế kỷ XX: long đình bày hương hoa, kiệu do đội đô tùy khiêng, mỗi bộ có một người cai cầm hiệu, kiệu rước thánh ông thì đô tùy đàn ông, kiệu rước thánh bà thì đô tùy đàn bà, quanh long đình có tàn, quạt, lọng che kín[1].
Đó là nếp chung của các làng, sách không nói riêng về đền Thượng.
Lễ hội đền Thượng có phải di sản văn hóa phi vật thể quốc gia không?
Có. Lễ hội năm 2026 được tổ chức đúng dịp tròn 10 năm ghi danh Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia (2016 tới 2026), và là năm đầu tiên tổ chức kể từ khi vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp[2]. Báo Pháp luật Việt Nam năm 2021 ghi năm công nhận là 2017[5].
Phần hội ở đền Thượng có những hoạt động gì?
Các môn thể thao truyền thống được duy trì hằng năm gồm vật dân tộc, kéo co, đẩy gậy, ném còn, cờ tướng, bắn nỏ; khu ẩm thực có thắng cố, cơm lam, xôi bảy màu, thịt trâu khô[5]. Năm 2025, chương trình có thi đấu thể thao dân tộc và trò chơi dân gian, khai bút đầu xuân, hội thi dân vũ, trình diễn "Diễn xướng thực hành tín ngưỡng thờ Mẫu" và đêm thơ Nguyên tiêu[6].
Người đi lễ đền Thượng cầu điều gì?
Người đến đền dâng hương tưởng nhớ Hưng Đạo Đại vương và cầu một năm mưa thuận gió hòa, khỏe mạnh, hạnh phúc[4].
Ban tổ chức năm 2026 coi lễ hội là không gian hội tụ, giao lưu văn hóa của các dân tộc ở Lào Cai, đồng thời tưởng niệm công lao của vị anh hùng dân tộc trong sự nghiệp bảo vệ Tổ quốc[2].
Đi lễ hội đền Thượng cần lưu ý gì?
- Ngày nên đến: chiều 14 tháng Giêng (19/2/2027) để xem lễ tế, sáng rằm (20/2/2027) để xem rước kiệu và khai mạc, nếu chương trình năm 2027 giữ như năm 2026.
- Trang phục: lịch sự, kín đáo khi vào đền.
- Thời tiết: tháng Giêng ở Lào Cai còn lạnh, có thể mưa phùn; mang áo ấm và giày đi được dốc vì đền ở trên đồi.
- Đường đi: từ Hà Nội có thể đi cao tốc Nội Bài, Lào Cai hoặc tàu hỏa tới ga Lào Cai.
- Đám đông: ngày rằm rất đông, nên đến sớm và giữ tư trang.
